Bosnisch staatspresidium tegen driedeling en vóór federatie

ZAGREB, 12 JULI. Het Bosnische staatspresidium is gisteren in Zagreb alsnog met een onderhandelingsvoorstel over een federatieve inrichting van de republiek op de proppen gekomen. Of de onderhandelingen in Genève kunnen worden hervat is onzeker.

Het voorstel van het presidium was zaterdag al door de internationale bemiddelaars in het conflict, David Owen en Thorvald Stoltenberg, als irrealistisch van de hand gewezen. Owen en Stoltenberg willen dat bij verdere onderhandelingen wordt uitgegaan van een gezamenlijk Servisch-Kroatisch voorstel voor de instelling van drie republieken op etnische grondslag in Bosnië-Herzegovina, in federatief of confederatief verband. De voorstanders van een federatievoorstel binnen het Bosnische presidium willen dat hun ideeën op voet van gelijkheid met de Servisch-Kroatische voorstellen worden behandeld.

Na de zitting zeiden sommige leden van het Bosnische presidium terug te willen keren naar de onderhandelingstafel in Genève, anderen daarentegen dat daarvan voorlopig geen sprake kan zijn. De zwenkingen in het Bosnische standpunt - vrijdag nog had het presidium elke gedachte aan een federatie van de hand gewezen - houden verband met ernstige meningsverschillen binnen het collectieve presidium van de republiek. Een radicale factie, bestaande uit voorzitter Alija Izetbegovic, vice-voorzitter Ejup Ganic en legeraanvoerder Rasim Delic, wijst elke gedachte aan opdeling van de republiek en onderhandelingen over dit onderwerp van de hand, en streeft - bij onstentenis van buitenlandse militaire interventie - naar successen op het slagveld.

Een meer gematigde factie, aan moslim-zijde vooral vertegenwoordigd door Fikret Abdic, sterke man in de moslim-enclave Bihac, zag het liefst de instelling van een internationaal protectoraat over Bosnië-Herzegovina en is tot elke bijpassende territoriale regeling bereid. Een drietal Kroatische leden van het presidium steunt in feite Abdic. de drie Serviërs in het gezelschap nemen een passieve positie in.

Het in Zagreb gepresenteerde plan voor een federatie wordt, voor zover bekend, voornamelijk gekenmerkt door vaagheid. Sommige leden zouden een federatie van drie samenstellende delen voorstaan, anderen een van achttien delen. Bemiddelaar Owen heeft zaterdag de leden gewaarschuwd dat bij een verder uitblijven van concrete onderhandelingen “het moment nadert, waarop de internationale gemeenschap de regering in Sarajevo niet meer kan helpen”.

Op het vliegveld van Sarajevo is in de nacht van zaterdag op zondag een Britse journalist door een sluipschutter doodgeschoten. Bij gevechten in Centraal-Bosnië hebben de moslims de stad Kostajnica, niet ver van Jablanica, op de Bosnische Kroaten heroverd. De overwinning stelt hen in staat hun posities langs de weg van Sarajevo naar Mostar te versterken. Travnik werd zaterdagavond door de Servisache artillerie bestookt. Bij het bombardement vielen zeker vier doden.