"Als morgen België in brand staat dan komen alle Belgen'

DEN HAAG, 10 JULI. “We hebben maar weer eens matrasjes in de activiteitenruimte gelegd”, zegt plaatsvervangend directeur J.C.M. Geerts van opvangcentrum Bethanië in Rijsbergen. Het vlakbij de Belgische grens gelegen opvangcentrum is gevestigd in een voormalig klooster, waarvan de naam door het centrum is gehandhaafd. “Het betekent in de Bijbel zoiets als "vluchtplaats' en dat vonden we wel toepasselijk.”

In Bethanië wordt de maximale capaciteit al een paar weken overschreden, het centrum heeft nu 215 asielzoekers binnen de deuren. De afgelopen week hebben de medewerkers van Bethanië een aantal asielzoekers de toegang moeten weigeren. “En dat is voor onze medewerkers absoluut niet leuk”, zegt Geerts. “Ze zijn ervoor om mensen te helpen en nu moeten ze opeens zeggen: "sorry, het kan niet meer'. Je zou nog je kantoor kunnen ontruimen en daar iemand een plaats geven, maar het wordt dan wel een onwerkbare situatie.”

Bethanië is één van de acht onderzoek- en opvangcentra (OC's) in Nederland. Asielzoekers die naar ons land zijn gevlucht, worden door de vreemdelingendiensten naar deze opvangcentra gestuurd. Daar vindt registratie plaats en kunnen de vluchtelingen een asielaanvraag indienen. Het ministerie van justitie wordt geacht binnen één maand een beslissing over het asielverzoek nemen.

Is de beslissing positief, dan wordt de vluchteling overgeplaatst naar één van de 24 asielzoekerscentra (AZC). Wordt het asielverzoek afgewezen, dan kan de vluchteling een herzieningsverzoek indienen bij hetzelfde ministerie. De staatssecretaris van justitie beslist of de asielzoeker de beslissing op het herzieningsverzoek in Nederland mag afwachten. Mag de asielzoeker dat niet, dan kan hij binnen acht weken een kort geding aanspannen, waarin hij verzoekt tot de beslissing in Nederland te mogen blijven. Verliest de asielzoeker het kort geding, dan moet hij Nederland verlaten. De eerste twaalf weken van zijn asielprocedure mag de asielzoeker in een onderzoek- en opvangcentrum verblijven.

Sinds woensdag accepteren de onderzoek- en opvangcentra geen asielzoekers meer. Ze zitten overvol. “Een schrijnende situatie”, meent D. Kok, directrice van het onderzoek- en opvangcentrum Beatrixoord. Het Eindhovense opvangcentrum heeft een maximale capaciteit van 600 bedden, maar sinds mei verblijven er 630 asielzoekers. Buiten de poort van het opvangcentrum wachten er nog eens dertig.

“Er kunnen gewoon geen mensen meer bij. Ooit hebben we 700 asielzoekers in huis gehad, maar dat was niet te doen.” Kok meent dat de politiek zich vergist als men denkt dat het opvangprobleem op korte termijn kan worden opgelost. “Het is duidelijk een structureel probleem.”

Het opvangcentrum in het Drentse Nijeveen biedt asielzoekers onderdak in caravans die over het circa vijf hectare grote terrein zijn verspreid. Normaal gesproken zitten er vier mensen in een caravan, maar ook Nijeveen heeft meer vluchtelingen geaccepteerd. “Eergisteren stond er een gezin met ondervoede kinderen voor de deur, die konden we niet weigeren”, zegt plaatsvervangend directrice G. Fraza. “Nu zitten ze met z'n achten in één caravan.”

De gemeente heeft toestemming gegeven voor de opvang van nog eens vijftig asielzoekers boven de maximale capaciteit van 275. “Het is een pijnlijke situatie. Het ministerie van WVC heeft te laat doorzien wat er aan de hand is, men had eerder structurele maatregelen moeten nemen”, meent Fraza.

Directeur P.M. Kiela van opvangcentrum De Staalberg in Oisterwijk is een andere mening toegedaan: “Kijk, als morgen België in brand staat, komen alle Belgen naar Nederland. Het is onvoorspelbaar”. Kiela bestiert 36 vakantiebungalows en een gebouw met tachtig kamers. Er zitten nu 335 asielzoekers in De Staalberg, 55 boven de normale capaciteit. Het centrum kan niet meer asielzoekers opnemen: “We zitten tot de nok toe vol”. Vijftien geweigerde asielzoekers hebben gisternacht geslapen in de parken van de Brabantse gemeente. Een plaatselijke werkgroep van Vluchtelingenwerk probeert onderdak voor de dolende vluchtelingen te zoeken.

In Zeewolde heeft de organisatie eerst een bus gehuurd, zodat de afgewezen asielzoekers niet in de open lucht hoeven te slapen. Gisteravond heeft Vluchtelingenwerk een jeugdherberg en een kampeerboederij gevonden, waar de geweigerde asielzoekers uit Zeewolde en Nijeveen kunnen slapen.

In het opvangcentrum Zeewolde verblijven zo'n 750 asielzoekers. Zeewolde is berekend op 700 asielzoekers.