Thorn; "Bokken' musiceren weer tegen "geiten'

Twee harmonie-orkesten van het allerhoogste (inter)nationale niveau in een dorp van nog geen 2.700 inwoners. In het "witte stadje' Thorn in Limburg bestaat een diepgewortelde rivaliteit tussen de "bokken' en de "geiten'.

THORN, 9 JULI. Wie in de dorpsgemeenschap van Thorn wil meetellen, sluit zich aan bij een van de twee harmonieën, de "bokken' bij de Koninklijke Harmonie Thorn, de "geiten' bij Harmonie-orkest Sint Michaël (ook wel de "Kerkelijke' genoemd). Van elke drie inwoners kiezen er twee voor een min of meer innige band met het muziekleven, maar bok of geit zijn ze bij hun geboorte al geworden. “Ach, ik ken die verhalen over kinderen uit een bokkenfamilie die niet mogen trouwen met kinderen uit een geitenfamilie. Vroeger heeft dat misschien bestaan, maar tegenwoordig zijn die tegenstellingen niet meer zo scherp”, zegt drs. F. Crasborn, contrabassist bij Sint Michaël en voorzitter van de concertcommissie. “Er zit bij ons een meisje dat al vier jaar verkering heeft met een jongen die bij de Koninklijke speelt. Waarom ze dan niet bij dezelfde gaan? Tja, dat zal wel met de families te maken hebben.”

Bokken en geiten bestonden waarschijnlijk al in de tijd dat Thorn nog een onafhankelijk stadsstaatje was rond het "stift', waar adellijke Duitse dames werden voorbereid op een dito huwelijkspartij. Een duidelijke scheidslijn tussen de gezagsgetrouwe geiten en de opstandige bokken bestond echter niet, totdat pastoor Beelen in 1863 zijn religieuze muziekgezelschap Concordia tot de orde riep. Waar buiten de kerk muziek werd gemaakt, werd gedanst, gedronken en losbandig gedrag vertoond, had hij gemerkt. “De dans eruit of het muziekgezelschap eruit”, donderde hij. En zo scheidden de bokken zich van de geiten, wil de overlevering.

“Zonder de rivaliteit van de Koninklijke waren we een gewone dorpsharmonie geweest”, zegt de voorzitter van Sint Michaël, drs. C. Halkes. Vanuit zijn witte herenhuis ziet en hoort hij aan de overkant van de straat de kopersectie vol overgave oefenen. De rivaliteit is niet altijd heilzaam geweest voor het muziek- en dorpsleven. In 1968 bijvoorbeeld ging er iets mis. Beide harmonieën waren tijdens de bondsconcoursen ex aequo als eerste geëindigd. Wie moest nu als winnaar worden afgevaardigd naar het nationale kampioenschap in het Concertgebouw in Amsterdam? Na lang wikken en wegen werd besloten dat de bokken en de geiten in een tweestrijd zouden uitmaken wie kampioen van Nederland werd. Sint Michaël speelde zeer goed, maar de Koninklijke beter en won met gering verschil (345 om 342 punten).

In het dorp zelf won de tweedracht het van de harmonie. “De ene partij liep himmelhoch jauchzend door het dorp, terwijl de andere zum Tode betrübt thuis bleef”, zegt de burgemeester uit die tijd, mr. M.G.M. Schutgens: “Het was niet zo dat er huizen in brand werden gestoken of ruiten werden ingegooid, maar je merkte dat de samenleving verstrakte. Zakenmensen raakten klanten kwijt omdat ze als aanhanger van de andere partij bekend stonden en in de rest van het verenigingsleven raakten de twee groepen van elkaar verwijderd. Daarop heb ik de voorzitters uitgenodigd om die af te spreken dat ze niet meer samen op concours zouden gaan.”

Vijfentwintig jaar lang hebben de gezelschappen zich keurig aan het herenakkoord gehouden dat zij elkaar niet zouden bestrijden in wedstrijdverband. In Thorn bestonden nu alleen nog maar winnaars. Op concoursen was immers weinig gevaar te duchten van concurrenten van buiten het dorp.

Op zondag 25 juli, de laatste dag van het Wereldmuziekconcours in Kerkrade, wordt de ban gebroken. Eigenlijk zou dit jaar de Koninklijke aan de beurt zijn om mee te dingen naar het wereldkampioenschap, maar de ledenvergadering van Sint Michaël besliste het herenakkoord te verbreken. Volgens voorzitter Halkes hebben vooral de jongere leden geen boodschap meer aan de gevaren van het samen optrekken: “Zij zijn er gewoon naar toegegroeid, eerst als Europees kampioenen, later als winnaars van het mini-WMC. Ik zie ook niet wat voor kwalijke zaken er kunnen gebeuren als een van ons wint.” Het kostte het bestuur twee leden, maar Halkes voerde de wil van de ledenvergadering uit en stapte naar de tegenpartij met de mededeling dat Sint Michaël ook wilde inschrijven: “Dat vonden ze jammer, maar ze respecteerden onze beslissing.”

Oud-burgemeester Schutgens maakt zich zorgen over wat er gaat gebeuren nu de afspraak wordt doorbroken: “Ik herken weer dezelfde verschijnselen, die opgeklopte spanningen.”