Fusies regionale dagbladen onstuitbaar; Strijd met landelijke dagbladen dwingt tot nauwe samenwerking

ROTTERDAM, 9 JULI. De concentratie op de Nederlandse dagbladenmarkt is de laatste jaren fors toegenomen. Op de markt voor landelijke dagbladen is het vrij rustig en lijken de kaarten inmiddels geschud. De markt voor regionale dagbladen is daarentegen nog volop in beweging. De voorgenomen overname van Sijthoff (Haagsche Courant) door Wegener, die gisteren bekend werd, is een nieuwe stap op weg naar concentratie van vrijwel alle regionale dagbladen bij grote uitgevers. Het aantal zelfstandige regionale titels is inmiddels op de vingers van een hand te tellen.

De markt voor landelijke dagbladen is overzichtelijk. Drie concerns beheersen de markt voor de zes landelijke dagbladen met een gezamelijke oplage van ruim 2 miljoen stuks. De marktaandelen van deze drie uitgeverijen ontlopen elkaar nauwelijks. De Telegraaf (oplage 730.250) is marktleider met een aandeel van ruim 37 procent. Reed-Elsevierdochter de Nederlandse Dagbladunie (NDU) heeft een marktaandeel van 33,5 procent met Algemeen Dagblad en NRC Handelsblad. De Amsterdamse Perscombinatie staat op de derde plaats met de Volkskrant, Het Parool en Trouw (totale oplage 567.100). Naast de grote bladen verschijnen nog een tweetal kleine geprofileerde kranten, het Reformatorisch Dagblad (oplage 53.558) en het gereformeerde Nederlands Dagblad (26.509), die landelijk worden verspreid.

De regionale dagbladen met een gezamenlijke oplage van bijna 2,5 miljoen stuks tekenen voor zo'n 55 procent van de totale dagbladenmarkt. Op deze markt is de ene fusie nog niet afgerond of de volgende wordt alweer aangekondigd. Niet alleen uitgevers kruipen bij elkaar, ook titels worden in elkaar geschoven.

Hoofdrolspelers op deze markt zijn Wegener (Midden- en Oost-Nederland), de VNU-dagbladengroep (Brabant en Noord-Limburg) en De Telegraaf (Zuid-Limburg en Noord-Holland).

Deze drie concerns breidden de laatste jaren constant uit. VNU kocht in 1988 Audet. De Telegraaf lijfde in eind 1991 de gefuseerde regionale uitgevers Damiate en Verenigde Noordhollandse Dagbladen in. Wegener verwierf in dat zelfde jaar ODC.

Nu het er op lijkt dat Sijthoff een werkmaatschappij van Wegener wordt, beginnen de contouren van een marktverdeling zich af te tekenen. Als de overname van Sijthoff doorgaat, wordt Wegener nummer 1 op de markt voor regionale dagbladen met een totale oplage van bijna 800.000 kranten. Dit getal is exclusief het Rotterdams Dagblad (oplage 116.205) waarin Sijthoff, net als de NDU een belang van 50 procent heeft. Met de overname van Sijthoff is het aantal loslopende kleine uitgevers voor de hongerige grote concerns weer met één geslonken.

De NDU gold als de gedoodverfde nieuwe eigenaar van Sijthoff. Toch zien beide partijen bij nader inzien af van samenwerking. Ze pasten, naar eigen zeggen, minder goed bij elkaar dan ze aanvankelijk dachten. Het leek voor de hand liggend om tot een samenvoeging te komen. De verspreidingsgebieden van Sijthoff en NDU sluiten naadloos op elkaar aan. Sijthoff is vooral sterk in de regio Den Haag met de Haagsche Courant, terwijl de NDU met De Dortenaar, Rijn en Gouwe en Brabants Nieuwsblad de regio rondom Rotterdam bedient. Bovendien hebben Sijthoff en NDU allebei een 50 procents belang in het Rotterdams Dagblad.

Behalve de gebruikelijke voordelen van een groter concern zoals een grotere inkoopkracht, zou een nauwe samenwerking voordelen hebben bij het verkopen van advertentieruimte en werven van abonnees. Vooral op de advertentiemarkt - goed voor zo'n 50 procent van de inkomsten - hebben de regionale kranten het moeilijk. Dit laatste argument noemen uitgevers steeds als ze weer een fusie tussen regionale bladen verdedigen. De regionale bladen moeten opboksen tegen de landelijke kranten terwijl het advertentie-aanbod terug loopt. Het aanbieden van combinaties van dagbladen met een vergelijkbaar karakter (bij voorbeeld stedelijk) of een aaneengesloten verspreidingsgebied is een manier om de onwillige adverteerder over de streep te trekken.

Sijthoff sprak al sinds vorig jaar juni met de NDU. Tot begin dit jaar ging het slechts over samenwerking op deelterreinen. In het voorjaar jaar begonnen de uitgevers over een bredere vorm van samenwerking te praten. Op 19 april bedong de NDU exclusiviteit in de besprekingen. Sijthoff had eerder contacten met de Perscombinatie.

Nu Sijthoff met Wegener in zee gaat omdat de NDU de Haagse krantenfabriek van Sijthoff in 1996 wilde sluiten, krijgt Wegener een voet aan de grond in het westen van het land. Sijthoff noemt het verder een voordeel om samen te gaan met een concern dat regionale bladen als kernactiviteit heeft.

De Nederlandse Vakbond van Journalisten (NVJ) heeft gemengde gevoelens bij de aangekondigde fusie. De NVJ roept de gouden regel "op een bedrijfssamenvoeging volgt op den duur titelsamenvoeging' in herinnering. “De termijn waarop de titelsamenvoeging volgt op een fusie op bedrijfsniveau is de afgelopen jaren behoorlijk verschoven. Vroeger duurde het nog een jaar of tien voordat de nieuwe uitgever tot het samenvoegen van titels overging. Tegenwoordig gebeurt dat al na één of twee jaar”, aldus NVJ-secretaris Hans Verploeg. Een overname van Sijthoff door Wegener vindt hij “een gedurfde stap”, die niet geheel zonder risico's is. Beide concerns zitten midden in een ingrijpende sanering. Bij Sijthoff zijn na twee jaar verliezen 160 arbeidsplaatsen geschrapt en Wegener is nog bezig met het verwerken van alle vorige overnames.