Verkeerslawaai

Geluidhinder Wegverkeer. Overheid, regels, wetten en onderzoek. Gratis uitgave van de Nederlandse Stichting Geluidhinder (NSG), postbus 381, 2600 AJ Delft, tel. 015-562723.

Voor wie te dicht langs de straat woont kan verkeerslawaai een kwelling zijn. Het geraas is irritant. Het houdt je uit de slaap, zorgt voor hoofdpijn en concentratiegebrek en vermindert de prestaties op het werk. Door de groeiende automobiliteit en de toenemende verstedelijking wordt het probleem van geluidhinder steeds groter.egen van de tien mensen horen verkeerslawaai om zich heen. 60 procent van de bevolking liet enkele jaren geleden in een enquète weten daar regelmatig last van te hebben. Voor 20 procent was er zelfs sprake van ernstige hinder. Tien jaar eerder ging het om 49 procent gehinderden en 19 procent ernstig gehinderden. Verkeerslawaai staat, na burenlawaai, op de tweede plaats in de geluidhinder-toptien. De Wet Geluidhinder, die in 1980 werd ingevoerd, is dus geen onverdeeld succes geworden.

Hoe zorg je als omwonende van de snelweg dat er een geluidscherm komt? Waarom helpt zo'n scherm vaak zo weinig en wanneer kun je geluidarm asfalt eisen? Dergelijke vragen komen aan bod in een nieuwe brochure die de Nederlandse Stichting Geluidhinder uit Delft speciaal aan het verkeerslawaai heeft gewijd. Deze stichting, gevestigd in een gebouw van de TU Delft, maar overigens onafhankelijk, beschikt over veel ervaring op het gebied van de bestrijding van geluidhinder, geeft telefonische adviezen en verricht onderzoek in opdracht.

Het boekje, 36 pagina's dik, biedt de juiste combinatie van theorie en praktijk. Het legt uit hoe een akoestisch onderzoek in zijn werk gaat, maar ook wat precies de rechten van de burger zijn en waar je aan de bel moet trekken als de subsidies voor een saneringsprogramma op zich laten wachten.

Om te beginnen wordt uitgelegd welke normen er voor verkeerslawaai gelden. De Wet geluidhinder hanteert een voorkeursgrenswaarde van gemiddeld 50 dB(A), een geluidwaarde die aan het begin van deze eeuw zelfs in een drukke binnenstad nog niet werd gehaald. Nu haalt diezelfde binnenstad met gemak 75 dB(A) en op korte afstand van de snelweg komt men al tot 80 dB(A). De decibel is een logaritmische grootheid. Een toename van 30 dB(A) komt overeen met een duizend maal hoger geluidniveau. (De letter A slaat op het toepassen van een zogenaamd A-filter in de meetapparatuur. Dat zorgt voor correctie van de selectieve gevoeligheid van het menselijk oor, dat middelhoge en hoge tonen beter waarneemt dan lage en zeer hoge tonen.)

De genoemde voorkeursgrenswaarde van 50 dB(A) veronderstelt dat niet meer dan 10 procent van de betrokkenen gehinderd wordt. Onder bepaalde voorwaarden zijn ontheffingen tot 70 dB(A) toegestaan, bijvoorbeeld als men daarmee bereikt dat de geluidhinder op een andere plek belangrijk afneemt.

Om aan de wettelijke normen te voldoen worden bij nieuwbouwwoningen allerlei maatregelen getroffen. Bij bestaande situaties met teveel verkeerslawaai zijn saneringsmaatregelen nodig en ook voor de reconstructie van wegen geldt een wettelijke beperking aan de toename van de geluidbelasting. Wie meer dan 55 dB(A) op zijn dak krijgt, kan dus een geluidscherm verlangen. Situaties boven de 65 dB(A) hebben extra prioriteit bij het ministerie van VROM - in de praktijk komen die alleen aan bod. De totale saneringsoperatie is, bij gebrek aan voldoende financiën, uitgesmeerd over 25 jaar.

In de lawaaibestrijding zijn er drie sporen. Maatregelen aan de bron omvatten ondermeer verplichte periodieke keuringen voor motorvoertuigen en brommers, terwijl ook een vloeiende verkeerstroom en het instellen van een "groene golf' gunstig werken. Asfalt is stiller dan klinkers en geluidarm asfalt is nog stiller. Wegversmallingen, snelheidsbeperkingen, verplichte routes en een nachtverbod voor vrachtwagens willen ook nog wel eens helpen.

Naast deze categorie maatregelen aan de bron zijn er de overdracht-beperkende maatregelen, zoals het vergroten van de afstand tussen weg en woningen, het plaatsen van schermen en het aanleggen van een "buffer' van bedrijfsgebouwen direct langs de weg. Tot de echte geluidwerende maatregelen tenslotte hoort het bouwen van afgeschermde huizen, waaronder patio-, atrium-, terras- en rugwoningen. Ze worden ingedeeld met keuken, badkamer, hal en toilet zoveel mogelijk aan de straatkant, en woon- en slaapkamers aan de stille kant. Gevel en dak worden extra gesoleerd en voor de ventilatie zorgt een zogenaamde suskast, die het buitengeluid dempt, maar toch lucht doorlaat. Niet voorzien zijn akoestische oplossingen voor 's zomers een raam opendoen of in de tuin zitten.

In de praktijk werkt een geluidscherm pas als het naast voldoende lengte ook een hoogte van tenminste drie meter heeft. Soms wordt het afschermend effect teniet gedaan door weerkaatsingen. Vooral bewoners van hogere etages hoeven zich weinig illusies te maken. Wie vanuit zijn huis over het scherm heen kan kijken, kan er vanuitgaan dat het effect nihil is.

Geluidarm asfalt is erg effectief. Volgens VROM valt de toepassing ervan onder normaal wegonderhoud en daarom zijn er geen extra budgetten beschikbaar voor herasfaltering. Op rijkswegen wordt al vaak "zeer open asfalt beton' toegepast. Op gemeentewegen gebeurt dat minder, omdat afwatering en vervuiling extra maatregelen en meer onderhoud vragen.

Geluidsanering wordt meestal uitgevoerd per straat of woningblok. In principe krijgt de gemeente de kosten hiervoor van het ministerie van VROM volledig vergoed, tenzij er sprake is van achterstallig onderhoud. Wie een saneringsprogramma in gang wil zetten, moet dus eerst naar het gemeentehuis.

Voor wie dol wordt van het geraas en geronk rond zijn huis biedt dit boekje de nodige perspectieven. Voor de Stichting Geluidhinder, die het gratis verspreidt, maar ook als adviesbureau op dit terrein opereert, bouwtekeningen beoordeelt en akoestische rapporten beoordeelt, betaalt deze uitgave zichzelf ongetwijfeld snel terug.