"Ouderen kunnen langer werken'; Hoogleraar ouderenbeleid aan universiteit Tilburg

TILBURG, 7 JULI. “Het is idioot de pensioengerechtigde leeftijd te handhaven op 65 jaar. Die grens is in de jaren vijftig vastgesteld op basis van de toen geldende levensverwachting. Bij de huidige levensverwachting zouden mannen heel goed tot hun 70ste jaar kunnen werken en vrouwen tot hun 73ste jaar.”

Dr. Ruud Muffels is vorig week benoemd tot bijzonder hoogleraar ouderenbeleid aan de Katholieke Universiteit Brabant in Tilburg. Hij is vooral genteresseerd in de sociaal-economische positie van senioren. Muffels (38), tot voor kort directeur van een onderzoeksinstituut naar arbeidsvraagstukken, pleit al jaren voor een flexibele pensionering. Hij wijst op onderzoek waaruit blijkt dat Nederlanders heus langer willen werken. Meer dan 70 procent van de 60-plussers geeft de voorkeur aan "geleidelijk uittreden'.

De emancipatie van ouderen binnen een bedrijf is te vergelijken met de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt. Zij komen op hun werk dezelfde problemen tegen. De organisaties in Nederland zijn nog steeds te klassiek ingericht. Omdat ouderen evenals vrouwen binnen een organisatie nog steeds worden achtergesteld, pleit hij voor een “mentaliteitsverandering” binnen bedrijven. “Ook moeten er meer duo- en deeltijdbanen worden geschapen en moet de overheid bedrijven stimuleren bijscholingsprogramma's op te stellen.”

Als het pensioenstelsel in Nedeland zou veranderen en als ook zou worden ingezien dat de VUT onbetaalbaar is, ontstaat alle ruimte voor ouderen om langer door te werken. Muffels: “De kosten kunnen meevallen als je kiest voor een ander uitkeringssysteem van pensioenen. Iemand die eerder uittreedt dan op zijn 65ste jaar moet een relatief lagere uitkering krijgen dan iemand die ná zijn 65ste jaar uittreedt. Daarmee spoor je ouderen aan te blijven werken.”

In Nederland wordt, in vergelijking met andere West-Europese landen, het minst gewerkt door vrouwen èn mannen van boven de 60. Dat is volgens Muffels onaanvaardbaar omdat er na de eeuwwisseling “zo weinig jongeren zullen zijn dat er in verscheidene beroepsgroepen een tekort zal ontstaan aan mensen. Dan zal er een beroep worden gedaan op ouderen - dus daar kun je beter nu al mee beginnen.”

De per 1 juli aangestelde hoogleraar Muffels gaat doceren aan de Faculteit Sociale Wetenschappen in Tilburg. Hij maakt daar deel uit van de vakgroep arbeid en sociale zekerheid en hoopt nu colleges over ouderenbeleid te geven in het normale onderwijsprogramma. Hij denkt dat het goed is jongeren te interesseren voor ouderenvraagstukken. “Zij zijn zich bewust van het ouder worden, maar het is de vraag of zij zich ook kunnen inleven in de situatie van ouderen. Hij hoopt hen “de gevoeligheid voor en de kennis van het ouderenbeleid” bij te brengen.

De komende jaren zijn er volgens de hoogleraar voor ouderen talloze kansen en bedreigingen. De bedreigingen lijken de overhand te hebben. Zo hebben ouderen relatief gezien het minst geprofiteerd van de welvaart die sinds de jaren vijftig een grote vlucht heeft genomen. Deze tendens zet zich nog altijd voort.

“De verantwoordelijkheid voor de zorg voor ouderen komt in toenemende mate in handen van de verzekeraars en de gemeenten. De rijksoverheid trekt zich terug. De toekomst zal uitwijzen of dat gunstig uitpakt voor de ouderen. De verzekeraars maken onderscheid tussen ouderen met grote risico's en mensen in goede gezondheid. Dat is een oneerlijke situatie.” Het is van groot belang dat het ouderenbeleid ook op gemeentelijk niveau goed wordt geregeld. Daarom denkt Muffels ook dat het een stap in de goede richting is om studenten nu al met “sociale zekerheid- en pensioneringsvraagstukken” te confronteren. Dan kunnen ze op meerdere plekken het beleid bepalen.

De laatste jaren zijn op diverse universiteiten leerstoelen geriatrie (ouderdomsziekten) en gerontologie (ouderdomsverschijnselen) opgericht. De Open Universiteit heeft een aparte cursus "Ouderen' in het studiepakket.

De benoeming van de hoogleraar valt precies in het Europese jaar van de Ouderen. Volgens Muffels is dat niet toevallig: “Het is goed om op deze manier aandacht te vragen voor ouderenvraagstukken. Maar dat mag moet natuurlijk wel langer duren dan één jaar.”

Dat de Tilburgse universiteit de middelen voor het hoogleraarschap beschikbaar stelt, heeft volgens Muffels te maken met de vergrijzing in de provincie Brabant. Daar wonen de meeste ouderen. “Hoewel ik niet verwacht dat die ouderen nu naar mijn college zullen komen luisteren.”