"Engels recht moet drastisch gewijzigd'

LONDEN, 7 JULI. Een Koninklijke Commissie heeft na een onderzoek van twee jaar ingrijpende hervormingen van het Engelse rechtsstelsel voorgesteld, die moeten voorkomen dat mensen ten onrechte worden veroordeeld tot gevangenisstraf. De Commissie werd ingesteld na de vrijlating van de "Birmingham Six', die 21 jaar hadden vastgezeten voor een IRA-bomaanslag hoewel grote twijfels bestonden over de bewijzen tegen hen. De aanbevelingen gelden het recht in Engeland en Wales; de Schotse rechtsspraak is onafhankelijk.

De meeste van de 352 voorstellen van de Commissie, die onder andere voorzien in het maken van video-opnames van verdachten op politiebureaus en de instelling van een nationale DNA-bank voor de identificatie van misdadigers, zijn goed ontvangen. Alleen de afschaffing van het recht van verdachten om te kiezen voor een juryproces stuitte op felle protesten van juristen en burgerrecht-activisten. Minister Howard van binnenlandse zaken noemde dit voorstel “zeer controversieel”. Vorig jaar maakten 35.000 van de 100.000 verdachten in Engeland gebruik van dit recht. Openbare Aanklager Barbara Mills, die had aangedrongen op de afschaffing van het recht, vindt dat de meeste zaken wel voor een politierechtbank afgehandeld kunnen worden, aangezien tachtig procent van de verdachten in het juryproces toch schuldig wordt bevonden.

Een belangrijke hervorming die de Commissie voorstelt is de instelling van een onafhankelijk tribunaal dat klachten over onterechte veroordelingen moet onderzoeken. Tot nu toe gebeurde dat door de ambtenaren van afdeling C3 van het ministerie van binnenlandse zaken, die geen van allen jurist zijn. Enkele van de meest beruchte onterechte veroordelingen waren door C3 bestudeerd en goedgekeurd. Volgens de voorzitter van de Koninklijke Commissie, Lord Runciman, zou zo'n tribunaal honderden verzoeken krijgen voor heropening van rechtszaken.

In veel van de onterechte veroordelingen die tot nu toe aan het licht zijn gekomen bleek de Engelse politie een dubieuze rol gespeeld te hebben. Agenten werden beschuldigd van mishandeling van gevangenen, die zij soms tot bekentenissen gedwongen zouden hebben. Verschillende juristen betreuren daarom dat de Commissie niet heeft aangedrongen op onafhankelijk toezicht op de politie en verplicht aanvullend bewijs bij bekentenissen. Volgens de Labour-parlementariër Chris Mullin, die vooropliep in de campagne voor de bevrijding van de "Birmingham Six', liggen juist veroordelingen op grond van louter bekentenissen aan de basis van vele rechterlijke dwalingen.

De Engelse regering is niet verplicht de aanbevelingen van de Commissie op te volgen, maar deze hebben doorgaans grote invloed. Koninklijke Commissies worden alleen bij hoge uitzondering ingesteld bij zaken waarover grote bezorgdheid bestaat.