"Oneerlijk, alles nemen ze je af'; Chronisch zieke werknemer kritiseert WAO-maatregelen

AMSTERDAM, 6 JULI. In haar nieuwe baan is Marieke Prins (29) op eigen verzoek minder gaan verdienen dan haar werkgever bood. Zij wilde in het ziekenfonds blijven om niet op moeilijkheden te stuiten bij een particuliere ziektekostenverzekeraar.

Zij is voor 10 procent verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid. Deze particuliere bijverzekering sloot zij vorig jaar af bij de maatschappij die ook haar pensioenverzekering beheert. De premie die zij hiervoor moet betalen wordt via de werkgever ingehouden. Bij het nieuwe bedrijf werken honderd mensen en de werkgever heeft per 1 juli, toen Marieke in dienst kwam, een aanvullende verzekering voor de werknemers afgesloten.

De huidige discussie over de Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) tussen de Eerste Kamer, het kabinet en de verzekeraars heeft alles te maken met Marieke. Een jaar geleden wees onderzoek uit dat zij multiple sclerose (MS) had. Een ziekte met een progressief ziektebeeld, die haar functioneren op het werk op den duur zal benvloeden. Het maakte van haar een "chronisch zieke'. Ondanks deze status besloot zij kortgeleden weer te solliciteren, omdat er een baan was waarin zij “meer carrièrekansen zag”.

Haar omgeving reageerde verbaasd. De houding was "blijf zitten waar je zit en verroer je niet' en wacht nou maar eerst de nieuwe WAO-regeling af voordat je misschien een verkeerde beslissing neemt. Marieke vond het dilemma te klein om niet door te zetten. Zij was in haar oude baan drie maanden ziek en werd voor een vijfde afgekeurd. Maar die vier dagen werken pikte ze weer op en het ging goed.

“Ik voelde me te jong om rekening te houden met eventuele onzekerheden in de toekomst. Het kan toch niet de bedoeling zijn geweest van de WAO-wetgeving dat ik stil blijf zitten en maar wacht wat er eventueel met me gaat gebeuren.”

Het marktonderzoeksbureau waar ze nu werkt wilde haar graag hebben als doctorandus psychologie met een bijzondere specialisatie. Ze doorliep de sollicitatieprocedure met succes en in het laatste gesprek, waarin zij hoorde dat de baan voor haar was, vertelde Marieke dat ze graag 32 uur wilde werken. Toen men vroeg naar de reden voor het eventueel minder werken vertelde Marieke dat ze MS had en beter kon functioneren als zij één dag rustiger aan kon doen.

Haar verzoek werd ingewilligd. Toch moest het een en ander worden uitgezocht. Zo was het voor de werkgever van belang dat zij “ziek geworden was” in haar vorige baan. Marieke wilde niet het risico nemen dat zij niet geaccepteerd zou worden bij de collectieve pensioenverzekering van het nieuwe bedrijf, want dan zou zij gekeurd moeten worden. Zij omzeilde het probleem door de collectieve verzekering van het oude bedrijf mee te nemen naar het nieuwe bedrijf. De collectieve verzekering werd omgezet in een individuele, zonder dat zij opnieuw hoefde te worden gekeurd. Bij haar oude bedrijf was zij immers "gezond' in die verzekering gekomen. Dat werd geaccepteerd en het nieuwe bedrijf betaalt 8 procent premie. Zelf betaalt ze 4 procent. Voor de wet is zij niet meer arbeidsongeschikt, omdat zij nu met vier dagen werken meer verdient dan met vijf dagen werk in haar oude baan.

Al is zij gelukkig met haar nieuwe baan en stellig van plan naar de top door te stoten, de WAO-perikelen liggen haar zwaar op de maag. “Het is zo oneerlijk. Je wordt al ziek, je verliest al zoveel en vervolgens wordt je ook nog eens afgenomen wat je wel had toen je "gezond' was.”

Gezondheid wordt door Nederlanders, zo blijkt uit onderzoek, als hoogste goed beschouwd. Voor Marieke is gezondheid “het instrument dat mijn leven bepaalt”. Des te frustrerender is het als andere mensen gaan bepalen wat jij wel of niet kunt. Zij vindt werken belangrijk en een deel van haar, toch al kleiner geworden reservoir uithoudingsvermogen, wil zij daar instoppen zonder dat de lust om te werken haar door een nieuwe maatregel wordt ontnomen. Sport beoefenen heeft zij opgegeven, maar verder probeert zij zo gewoon mogelijk te leven. "Bruisend, doortastend en opgewekt' noemden haar collega's haar. “Het gaat nu ook goed met me en dat wil ik graag lang zo houden, zonder dat al die vervelende maatregelen me dat onmogelijk maken.”

Als zij nu arbeidsongeschikt zou raken, krijgt zij van haar netto inkomen van 3000 gulden per maand het eerste jaar 70 procent, dan 60 procent en na drie jaar ongeveer 50 procent. Dat wordt nooit meer en volgens Marieke is er dan geen uitzicht meer. “Een doodlopend spoor, op ieder gebied zeg maar. Thuiszitten als je gezond bent is al niet leuk, maar thuiszitten terwijl je ziek bent lijkt me afschuwelijk. Daar moet ik echt niet aan denken.” Zij wordt dan ook “woest” als in de discussie over de WAO steeds de nadruk wordt gelegd op arbeidsongeschiktheid als gevolg van het werk. “Alle regels die nu worden opgesteld zijn gericht op geestelijke of lichamelijke gezondheidsproblemen, veroorzaakt door het werk. Dat is onacceptabel voor iemand die "hard' werkt en het daarbij ook leuk en belangrijk vindt.” Zij zou wel willen ruilen met de politici die zo gemakkelijk beslissen over het lot van chronisch zieken zonder goed te weten “waar ze het over hebben.”

De uitkomst van het debat van vandaag is voor haar van groot belang. Ze heeft vertrouwen in de Eerste Kamer die eist dat chronisch zieken zich moeten kunnen bijverzekeren. Zij hoopte echter dat de beslissing uitgesteld zou worden. “Het is toch vreemd dat er een parlementaire enquête plaatsheeft over de WAO en dat de uitkomst daarvan niet wordt afgewacht. Misschien heeft de Commissie Buurmeijer wel een heldere kijk op wat er de afgelopen jaren is misgegaan.”