Festival fotografie geopend in Breda; Oude kiekjes tonen leven in Japan rond de eeuwwisseling

Tentoonstelling: Breda Fotografica '93. T/m 19 sept. De Beyerd, Boschstraat 22, Breda. Di. t/m vr. 10-17 u. za. en zo. 13-17 u. Met licht en kleur, Japanse souvenirfoto's rond 1900 in het Breda's Museum, Grote Markt 19, Breda. Wo. t/m za. 10.30-17 u. Di. en zo. 13-17 u.

De Japanse fotograaf Masato Seto had geen groothoeklens nodig om behalve zijn modellen ook de woonkamers waarin zij poseren in beeld te krijgen. Ondanks het feit dat het huiselijke leven in Japan zich veelal afspeelt op slechts enkele vierkante meters, is de draadloze telefoon en afstandsbediening goed ingeburgerd, evenals de knuffel en, opvallend vaak, de cognacfles. In de droge en heldere manier waarop Seto zijn modellen in hun woonkamers heeft geportretteerd lijkt alles tot een onlosmakelijk geheel te zijn samengesmolten.

Samen met Hajime Zenzai, die een prachtige fotoserie maakte van cosmetica-verkoopsters vormt Seto een spaarzaam lichtpuntje op 'Japan, visions, images and sensibility' in De Beyerd, de hoofdtentoonstelling van het festival 'Breda Fotografica '93' dat op vijftien locaties in Breda plaats heeft.

Net als twee jaar geleden met de tentoonstelling 'Ansel Adams and ten American Artists' in De Beyerd exposeert ook nu weer de Nederlander Jean Ruiter mee, ditmaal tussen de Japanners. Bij de organisatie van beide tentoonstellingen was Ruiter nauw betrokken. Misschien verklaart dat waarom Seto's foto's pal op elkaar in een gangpad zijn opgehangen, terwijl Ruiters werk royaal de ruimte krijgt in een aparte zaal. Zelfs zijn beste werk, de stevig ingelijste 'Hiroshima witness' - een sterk uitvergrote foto van een oud verkoold cameraatje verlucht met een paar Japanse karakters - is onder de maat.

Op het festival waar veel beloofd maar weinig wordt waargemaakt - fotografie en de computer, actueel internationaal fotobeeld - steekt met kop en schouders boven alles uit de tentoonstelling 'Met licht en kleur, Japanse souvenirfoto's rond 1900' in het Breda's Museum. De vijfentachtig foto's zijn afkomstig uit de ruim vijfhonderd foto's tellende collectie van de Duitse bosbouwkundig ingenieur R. Schilling die in de jaren rond de eeuwwisseling in dienst van de Japanse keizer in Japan verbleef. De goed geconserveerde foto's waren voor het merendeel bedoeld voor buitenlanders om zich een beeld van Japan te vormen. Maar in de collectie bevinden zich ook plaatselijke beroemdheden die als pin-up werden vastgelegd. De toeristische plaatjes, vaak in een miljoenenoplage afgedrukt en met de hand ingekleurd, waren bestemd voor de VS en namen de plaats in van de populaire prentkunst. Zo stonden vaklieden die voorheen prenten vervaardigden aan de lopende band lipjes rood te schilderen.

Sommige straatscènes werden nagebouwd in de fotostudio zoals een opzienbarende foto waarop enkele dames als klant poseren bij een koopman met een ruime sortering insectenkooitjes. Indertijd hield de gewone man er insecten als zangvogels op na. Wat er in Breda ontbreekt is een hedendaagse variant op deze weinig pretentieuze plaatjes. Wij kennen Japanners als fervente fotografen maar zien nooit de resultaten; een collectie vakantiekiekjes zou het festival goed hebben gedaan.