Zelf Te Gast

Het zesde seizoen Zomergasten; zoals 't hoort heb ook ik weer mijn “ideale televisieavond” samengesteld en ik zie me al zitten, in levende lijve te kijk tegen die achtergrond van ogen. Wat ik wil is live, liefst wereldwijd uitgezonden. Ernst van de Wetering begon met een skelet? Ik dan ook: Radjiv Gandhi, hoe hij om de brandstapel van zijn vermoorde moeder heen liep en in het vuur porrend haar schedel beroerde, dát wil ik terugzien. Staatshoofden er omheen, buitenlandse diplomaten: ja kijk maar, zo doen wij dat, hier in India. Daarbij weten wat je toen al vermoeden kon en dat ook hij moet hebben voorvoeld: hoe hij zelf aan zijn eind zou komen. Liever was hij vliegenier gebleven.

Sport live, daar moet een landschap bij: de Tour de France onderweg, dus niet de finish. Nijboer die in Athene de marathon loopt en hoe zijn ogen steeds holler gaan staan in het Griekse avondlicht: dat is afzien en hij wint ook nog! Die Française die in een kort broekje rap als een vlieg tegen de steilste rotsen opkruipt. Kampioenschappen touwtjespringen in Harlem: de stuiterende vitaliteit van die meisjes tegen de stenen van hun stad.

Natuur is altijd live: laten we de stokstaartjes nemen in de Kalahari. Waarom? Nou, kijk maar... Lachen om dieren is het leukst mogelijke lachen, want helemaal vrij van leedvermaak. Toch ook nog even uit Australië die twee mannen met die opdringerige kangoeroe. Landschappen dan, zonder mensen: Kaos en de woestijn van Lawrence of Arabia: hoe het zand zich rimpelt als water. Dan door naar het ouder worden van gezichten: Ernst van de Wetering laat Rembrandt zien, maar ik dacht aan televisiemensen. Ik kijk sinds 1961 en sommigen ken ik als mijn spiegelbeeld.

Literatuur live: Truman Capote in een ontbijtshow, afgehuurd voor een uur, maar dronken of ziek. “Waarom toch altijd drugs en dat drinken?” Zijn absurd kleine handjes voor zijn gezwollen kop: “Anxiety!”, zegt hij en nog eens: “Anxiety!” En dan wordt hij afgevoerd. Wie ben ik dat ik dit zien mag? dacht ik toen ik het zag, in 1978 in New York; ik was een van velen. Muziek: van vroeger Last night of the proms en dan de pas-nieuwe Chailly die op het Museumplein de Bolero dirigeert en meezingt.

Politiek live: termen die elkaar tegenspreken, want alles lijkt altijd van te voren afgesproken of van bovenaf opgelegd. Maar zoals de verkiezingen vroeger tot ons kwamen, voordat er prognoses bestonden, rechtstreeks van een groot bord op de Dam: dat is wellicht de moeite van het terughalen waard.

Oorlog live? Die reporter gedenken: hij komt om, zijn camera doet het nog en zoemt in op de hemel. In wezen is andermans sterven te privé, maar dit kan nog net, want hij hoort bij me, is de consequentie van mijn willen weten, hij reikt aan wat ik moet zien. Als eigen oorlog niet te vermijden blijkt, om het filmpje vragen dat mrs. Roosevelt in een vrouwenkamp op Java maakte en dan gauw over naar Liefde. Uit 1950 (?) een stukje Domani è troppo tardi, meer zwart dan wit. De lijven van Pier Angeli en haar vriendje, in natgeregende kleren, samen schuilend in een hut. Liefde live: altijd royalty. Een blik tijdens de eerste persconferentie, twee handen onder de tafel die bij de herhaling geschrapt zullen blijken, Charles en Diana, elkaar kussend op het balkon.

Belangrijker geluksmomenten live: Sadat die in Israel uit het vliegtuig stapt, Nelson Mandela op die landweg - eindelijk vrij - en het afbreken van de Muur in de nacht... Proberen terug te halen wat er toen door je heen ging, maar dat lukt niet meer: such is life.