Het voortijdig einde van Captain Peacock

"Grace and favour' wordt deze zomer op de vrijdagavond uitgezonden door de TROS, 20.28-21.04 uur.

Captain Peacock is, zo lijkt het, voorgoed ten grave gedragen. De BBC heeft na twaalf afleveringen een eind gemaakt aan Grace and favour, het vervolg op de onverslijtbare warenhuisserie Are you being served? Na ruim twintig jaar is er een eind gekomen aan de carrière van de opgeblazen etagechef, wiens autoriteit voornamelijk door hemzelf werd erkend - de man die door zijn opgetrokken wenkbrauwen liet merken hoezeer hij zich aan lager wal beland voelde temidden van het vulgus dat onder hem was geplaatst. De poging het warenhuispersoneel een nieuwe functie te geven in een ietwat verlopen plattelandshotelletje, moet naar BBC-maatstaven als mislukt worden beschouwd.

Bedroefd maakt de acteur Frank Thornton melding van de boodschap die hem uit het hoofdkwartier van de Britse staatsomroep heeft bereikt. Hij was het die al die jaren de rol van Captain Peacock speelde - en hoewel de tv-serie gemiddeld nooit meer dan zeven weken werk per jaar opleverde, was het een betrouwbaar bestanddeel van zijn inkomen gaan vormen. Nu moet hij maar weer afwachten wat er op zijn pad komt. “Ik kijk naar Wimbledon op de televisie, ik help mijn vrouw in het huis en in de tuin, en ik wacht af. Er is wel sprake van een toneelrol, maar ik durf altijd pas weer opgelucht adem te halen als het contract getekend is.”

Des te spijtiger is het BBC-besluit naar zijn zeggen, daar Are you being served? en de vervolgserie in Amerika - via het publieke kanaal PBS - intussen de status van cultshow hebben bereikt. “Er komt veel fanmail uit Amerika. Je zou dus zeggen dat het verstandiger was geweest om de hoofdpersonen nog een tijdje bij elkaar te houden. Als men vindt dat de nieuwe formule tot dusver niet goed gelukt is, had men met de schrijvers en eventueel zelfs met de acteurs de koppen bij elkaar moeten steken om uit te zoeken wat er dan aan schort. Nee, ik heb daar zelf niet zo gauw een oordeel over. Het is niet aan de acteurs om een mening te ventileren; we just go in there to say the words. Ik weet alleen dat er nog steeds een potentiële populariteit bestaat en dat het mij dus jammer lijkt om daar verder geen gebruik meer van te maken.”

Hij kiest zijn woorden op diplomatieke en minzame wijze, niet snel geneigd tot opwinding of verbittering. Het leven van een character actor als hij is altijd onzeker, van de ene dag op de andere, dat is nu eenmaal zo. Laatst stond hij in een voorstelling van de produktieve kluchtschrijver Ray Cooney, in de veronderstelling dat succes verzekerd zou zijn, maar het stuk werd na vijf weken wegens de tegenvallende kaartverkoop van het repertoire genomen. Pas sinds hem op zijn veertigste de rol van Captain Peacock in de schoot viel, zijn de langdurige perioden van werkloosheid voorbij.

“Ik denk dat ik in de beginjaren van de televisie bekend stond als een bruikbaar acteur,” zegt hij. “Niet meer en niet minder dan dat. Maar er zijn zo veel bruikbare acteurs. Hoewel ik af en toe wel een klein rolletje kreeg, heb ik twintig jaar lang in feite in armoe geleefd - bittere armoe, met een vrouw en een dochter te onderhouden. Er zijn momenten geweest dat ik geen enkel uitzicht meer had op werk en eraan dacht om maar een ander vak te kiezen. Ik heb zelfs nog een cursus gevolgd voor encyclopedieverkoper, maar dat vond ik zo verschrikkelijk dat ik na twee dagen ben weggelopen. Ik heb me ten slotte vastgehouden aan de voorspelling van een collega, die zei dat iemand als ik, met dit lichaam en dit hoofd erop, waarschijnlijk pas na mijn veertigste voldoende karakteristiek zou zijn om regelmatig werk te krijgen.”En toen kwam Are you being served?.

Maar de Peacock-roem, die hij met zichtbare graagte ondergaat, had ook een keerzijde: “In de ogen van tv-producers hoor ik als acteur nu in de comedy-hoek thuis. Op het toneel heb ik intussen Tsjechov en Shakespeare en Dial M for Murder gespeeld, maar bij de televisie ben ik blijkbaar volledig ingedeeld in de komische sector. De enige uitzondering was The taming of the shrew, in de Shakespeare-serie van de BBC, geregisseerd door Jonathan Miller, en hij koos John Cleese als Petruccio en mij als Gremio. Daar kijk ik nog altijd met veel plezier op terug. Verder is er de laatste jaren, naast Peacock, bijna geen televisie meer geweest. Terwijl het voor mij, nu ik langzamerhand op leeftijd kom, veel gemakkelijker is om tv-werk te doen dan een rol in het theater.”

Misschien, hoopt hij, komen er weer nieuwe kansen naarmate de ster van Captain Peacock zal dalen. “Maar ik ben realist genoeg om te weten dat het ook heel goed mogelijk is dat ik langzaam maar zeker zal wegzakken in de vergetelheid.” Hij zegt het met een vriendelijke glimlach, vrij van koketterie, in de wetenschap dat hij de laatste twintig jaar in elk geval “a very happy time” heeft gehad.