Aantal banen in industrie en bouw daalt fors

DEN HAAG, 5 JULI. Voor het eerst in negen jaar neemt het aantal nieuwe banen in Nederland af. Tussen eind september 1992 en eind maart 1993 is de werkgelegenheid met 23.000 gedaald. Die daling volgt op een langdurige periode van werkgelegenheidsgroei: vanaf 1984 tot en met 1992 kwamen er ruim 900.000 banen bij. Dit blijkt uit kwartaalcijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek vanmorgen publiceerde. Vooral in de industrie en de bouw is de situatie ongunstig. In de verschillende dienstensectoren is nog steeds sprake van werkgelegenheidsgroei, al is het groeitempo duidelijk afgenomen.

Nu de werkgelegenheid daalt, stijgt de werkloosheid, die ook door de groei van de beroepsbevolking wordt gestimuleerd, extra snel. Het aantal mensen met een werkloosheidsuitkering bedroeg eind april 625.000, dat is 54.000 meer dan een jaar daarvoor. Voorlopige cijfers voor mei duiden op een verdere stijging van het aantal mensen met een werkloosheidsuitkering (WW en RWW). De verslechterende economische situatie blijkt ook uit het aantal openstaande vacatures. Dat bevond zich eind maart op het laagste niveau sinds 1984. In 1990 bereikte het aantal vacatures een record: particuliere bedrijven en instellingen hadden toen 134.000 vacatures. Eind december 1992 waren het er nog slechts 45.000. Weliswaar trad daarna een lichte stijging op, tot 47.000 eind maart 1993. Maar in alle voorgaande jaren was in het eerste kwartaal sprake van een veel grotere stijging. Het aantal vacatures was dan ook eind maart dit jaar 42.000 lager dan eind maart vorig jaar. Dit betekent volgens het CBS dat een herstel van de werkgelegenheidsgroei op korte termijn niet erg waarschijnlijk is.

Volgens het Nederlands Christelijk Werkgeversverbond (NCW) krijgt de werkloosheid steeds meer een structureel karakter. Het NCW heeft daarom vanmorgen een tien punten tellend actieplan gelanceerd. De overheid moet forser bezuinigen maar ook meer doen aan verbetering van de fysieke infrastructuur. In het jaar 2000 moet de helft van de subsidies van de overheidsbalans verdwenen zijn. Bij Brussel moet worden aangedrongen op verlaging van het btw-tarief voor arbeidsintensieve diensten. De vermogensbelasting moet worden afgeschaft, en daarop vooruitlopend moet in ieder geval het in een onderneming gebonden vermogen worden vrijgesteld. Volgens NCW-econoom F. Lempers zal vooral de afschaffing van het wettelijke minimumloon tot extra banen leiden. Hij schatte dit effect vanmorgen op 200.000 tot 250.000 banen.

Pag 9: Matiging lonen

VHet NCW wil ook dat het wettelijk minimum wordt afgeschaft. Over de loonstijging wordt opgemerkt dat “drastische en absolute loonkostenmatiging cruciaal” is en dat daarom “de reeds ingezette matiging gedurende het afgelopen CAO-seizoen (moet) worden voortgezet”. Het NCW wil tevens de afstand tussen loon en uitkering vergroten, via een hogere vrijstelling in de loon- en inkomstenbelasting (hoger arbeidskostenforfait).

Volgens het CBS is het aantal vacatures, vergeleken met maart 1992, in maart 1993 relatief sterk gedaald in de industrie, de bouw, de handel, de horeca en de reparatiebedrijven voor consumptiegoederen.

Opmerkelijk is het verschil in ontwikkeling tussen kleine en grote bedrijven. In bedrijven met meer dan 100 werknemers daalde het aantal vacatures met een derde, in bedrijven met 10 tot 100 werknemers met de helft en in bedrijven met minder dan tien werknemers met zelfs 60 procent. De vraag naar werknemers met lager beroepsonderwijs was in 1992 de helft kleiner dan in 1991. De vraag naar werknemers in administratieve en dienstverlenende functies daalde daarentegen slechts in geringe mate. Ook blijkt uit de cijfers dat het aantal moeilijk vervulbare vacatures daalt.

Maar wat de overheid ook doet, zij zal afhankelijk blijven van de slingerbeweging in het denken over de betekenis van het gezin. Amerika heeft vaker sociaal wanordelijke periodes doorgemaakt. Na de individualisering van de jaren zestig en zeventig trekt een groeiende groep babyboomers zich terug in hun, niet zelden tweede, gezin. De New Yorkse trendwatcher Faith Popcorn voorspelt al jaren een massale bekering tot "cocooning' met het gezin. Ondanks een lichte trend "terug-naar-het-gezin' blijft een ruime groep singles en kinderloze paren over. Het gezin is al lang niet meer de perfecte eenheid, het ideaalbeeld van de jaren vijftig, waar de generatie van de jaren zestig zich tegen afzette. Het is eerder de realiteit van babyboomers-die-toch-bij-elkaar-bleven. Het levende bewijs leveren Bill Clinton en zijn vrouw Hillary, die na jarenlange onderlinge problemen nu op alle fronten één team vormen.