Willem-Alexander is geen "rauwdouwer'; Voor een werkcollege kwam hij terug van wintersportvakantie; "Hij trok op school vooral op met no nonsense leerlingen'

De kroonprins is gisteren doctorandus in de geschiedenis geworden, met een zevenenhalf gemiddeld. De opleiding en vorming van de troonopvolger.

LEIDEN, 3 JULI. Nummer 85.114 kreeg prins Willem-Alexander, toen hij in 1981 samen met zijn twee jongere broers aankwam op het 800 leerlingen tellende Vrijzinnig Christelijk Lyceum in Den Haag. Hier moest hij de door zijn ouders vurig gewenste "gewone' schoolopleiding krijgen.

“Koningin Beatrix en prins Claus wilden dat hun kinderen net als alle andere leerlingen zouden worden behandeld”, vertelt rector P. Gerretsen. “Ze moesten heel principieel een gewone jeugd krijgen. Bij ouderavonden kwamen Alexanders ouders ook altijd tegelijk met de andere ouders. Toneelavonden zaten ze helemaal uit. Ik vond het indrukwekkend dat ze geen uitzonderingen wilden.”

Een nieuwe school was nodig omdat Koningin Beatrix en prins Claus van Baarn verhuisden naar paleis Huis Ten Bosch in Den Haag. De in 1929 opgerichte school, die werkt vanuit christelijke idealistische grondslag, poogt volgens rector Gerretsen “kinderen het gevoel te geven dat ze de wereld aan kunnen”.

Niet gewoon was natuurlijk de noodzakelijke beveiliging. In een apart lokaal van de school zaten permanent drie agenten. Behalve het op afstand houden van de roddelpers die regelmatig tegenover de school bij leerlingen naar nieuwtjes viste, deden zich geen incidenten voor. “De agenten waren op een gegeven moment zo gentegreerd in het schoolleven dat het leek alsof ze docenten waren”, zegt Gerretsen.

Na de derde klas van het gymnasium ging Willem-Alexander naar 4-atheneum en toonde bij het samenstellen van zijn vakkenpakket een voorliefde voor exacte vakken. Naast de zes verplichte vakken - Nederlands, Duits, Frans, Engels, geschiedenis en wiskunde - koos hij aardrijkskunde, scheikunde, natuurkunde en economie-I. De rector vertelt dat Willem-Alexander op school “een paar sterke” vrienden had. “Hij trok vooral op met no nonsense-leerlingen. Kinderen die zichzelf zijn. Jongens met karakter.”

Dat de kroonprins het lyceum niet afmaakte maar zijn middelbare schooltijd voltooide met een tweejarige opleiding aan het Atlantic College in Wales (350 leerlingen uit ruim 40 landen) noemt Gerretsen “een positieve keuze voor een fantastische school”. Op 16 juni 1985 slaagde hij in Wales voor het eindexamen, het internationale baccalaureaat.

Zijn dienstplicht vervulde hij bij de Koninklijke Marine. De 18-jarige kroonprins was het jongste lid van een jaargroep, een zogeheten "bak' van vijftien personen, waar hij volgens een van zijn vrienden blijk gaf van teamspirit. Hij blonk bovendien uit in het vak zeegeschiedenis en door zijn vermogen om niet zeeziek te worden. “Hij stond beneden in de kombuis rustig hamburgers te bakken terwijl de meeste anderen problemen hadden met hun gezondheid.” Het afscheidsfeestje na de opleiding vierde Willem-Alexander in Alkmaar, in het Claus Partycentrum.

“De kroeg is de hoeksteen van de samenleving”, staat op een bordje achter de bar van café Het Keizertje in de Leidse binnenstad. De kroeg, op een steenworp afstand van het Academiegebouw van de Rijksuniversiteit en Alexander's grachtenpand aan het Rapenburg, is naar verluidt het stamcafé van de kroonprins. Hij zou er zelfs wel eens een biertje tappen. Maar inlichtingen over het prinselijk doen en laten zijn in Leiden nauwelijks te vergaren. De kastelein zwijgt, studenten zeggen niets en een huisgenoot van de kroonprins die in de deuropening De Telegraaf leest, verwijst naar een inwonende beveiligingsman die vriendelijk maar resoluut contacten afhoudt.

Willem-Alexander doorliep bij zijn studie geschiedenis in Leiden, die hij na zijn dienstijd opvatte, “de normale propaedeuse”, zegt studiebegeleider Meijer. Daarna volgde vaderlandse, contemporaine en economische geschiedenis met als bijvak onder andere filmkunde. Zijn juridische vakken, evenals sommige historische onderwerpen, volgde hij individueel bij hoogleraren. “Sommigen denken dat zulk privé-onderwijs minder zwaar is, maar dat was niet zo. In werkgroepen krijg je één keer in de zoveel weken een beurt, maar hij had elke week een zwaar portie werk”, aldus Meijer.

Zijn docenten onderstrepen dat Willem-Alexander altijd aanwezig was. Bij een werkcollege van prof. H.L. Wesseling dat uit zo'n 26 bijeenkomsten bestond, ontbrak hij nooit. “Hij kwam er zelfs een keer voor van de wintersport terug. Een welhaast overdreven vorm van plichtsbetrachting die ik zelf waarschijnlijk niet eens zou hebben opgebracht.” Het werkcollege "Had De Gaulle gelijk?', over de controversiële buitenlandse politiek van het Franse staatshoofd, inspireerde de kroonprins tot het schrijven van zijn afstudeerscriptie. Het ruim 60 pagina's tellende, niet openbare werkstuk behandelt de Nederlandse reactie op het besluit van De Gaulle uit de Navo te treden.

Een belangrijke rol in zijn studententijd speelde ook het verenigingsleven. De kroonprins werd lid van het Leidse studentencorps Minerva, waar hij volgens een student die hem vanaf zijn ontgroening meemaakte “altijd gewoon heeft meegedraaid”. “Hij deed geen gekke dingen.” Hij bekleedde geen functies binnen Minerva, zegt senaatslid Jacobien Schneider. Ze wil verder alleen verklappen dat de corpsleden “vrij normaal” op de Prins van Oranje reageerden.

Een minder bekende activiteit van Willem-Alexander is zijn lidmaatschap van het achtkoppige gezelschap dat een keer in de drie weken onder leiding van dominee Ter Linden van de Kloosterkerk bijeenkomt voor Bijbellezing. In die club maakt hij volgens een medelid “een buitengewoon aardige” indruk. “Hij is helemaal niet de rauwdouwer die hij volgens de roddelpers is. Hij heeft ook een intelligentiepeil dat hoger is dan wordt beweerd. Hij praat bovendien met veel liefde over zijn ouders.” Een minpuntje is er wel te noemen. “Willem Alexander heeft een beetje gebrek aan concentratie. Hij is snel afgeleid bij het Bijbellezen.”

Na zijn succesvolle eindsprint naar de doctoraalbul gaat de prins deze zomer eerst voor een duikvakantie naar Curacao. De Rijksvoorlichtingsdienst houdt er rekening mee dat hij dan nog aanvullende opleidingen wil volgen bij lucht- en landmacht. Alexander gaat mogelijk ook meer tijd besteden aan zijn lidmaatschap van de Raad van State.

Wesseling vertelt dat er binnenkort hoog beraad is over de toekomst van de kroonprins. “Ik zou me kunnen voorstellen dat hij nog een jaartje een post-doctorale opleiding internationale betrekkingen volgt in het buitenland bijvoorbeeld in Bologna, Parijs of in Amerika. Dat zou mij niet onaardig lijken, maar ik weet niet of daar tijd voor is.” Waarop studiebegeleider Meijer vertederd aanvult. “Hij houdt ook erg van vliegen. Dat doet hij graag.”