Misverstand

Meer en meer horen we mensen op de radio die zich laatdunkend uitlaten over "geld verdienen'. Geld verdienen is, zo laten zij blijken, iets buitengewoon minderwaardigs, iets van de laatste tijd, een misselijke uitwas van onze prestatiemaatschappij, iets, laten we het maar rustig zeggen, onbehoorlijks.

Voor die mensen die denken dat ik nu ga uitpakken over prof. In 't Veld: wees gerust. Dat heeft er wel mee te maken, maar dat onderwerp laat ik rusten. Ik wil het hebben over Liefdadigheids-voorstellingen en Benefiet-concerten. En over Veilingen-ten-bate-van-een-goed-doel.

Ik lees wel eens stukjes over sprekers die ergens optraden en daar "god-zij-dank nu eens geen geld voor vroegen'. Ik hoor ook wel eens mensen aan die een of ander lustrum organiseren en "het dan zo leuk zouden vinden' als er een beroemdheid kwam om daar het woord te voeren, of iets te zingen, of wiens tekening dan op het programma zou worden afgedrukt. Allemaal voor niets uiteraard, want "wij hebben natuurlijk geen commercieel doel'.

Vaak zijn het nog studentenverenigingen van allemaal mensen die hopen later pakken geld te verdienen, maar er nu niets op willen toeleggen. Dat moeten anderen maar doen. Wij bijvoorbeeld. Er ging er zelfs eentje zover om te eisen - zo'n werkwoord uit de jaren zestig - dat er een "recht op een kamer' kwam voor jongeren, plus natuurlijk de "bijbehorende uitkering'. Of "het bedrijfsleven', ook altijd goed om "bij te springen'. Tjonge, zult u zeggen, rechtsere praat heb ik de laatste tijd niet gehoord, maar laat ik u geruststellen: het gaat grotendeels uit van rechtse mensen die pas goed rechts worden als ze goed geld verdienen.

Het gaat mij alleen even om vast te stellen wie wat betaalt.

Als er een benefiet-voorstelling gegeven wordt voor een of ander menslievend doel, dan vragen ze meestal de artiesten om voor niets op te treden. De kaarten kosten dan vijftig gulden en dat gaat naar het goede doel.

Als ik dan met de organisatoren spreek, opper ik dat de artiest best voor ƒ 2950,- wil optreden om het goede doel te dienen. Kijk, leg ik dan uit, de normale gage bedraagt drieduizend gulden, en hij of zij legt dan net zoveel neer als iedere bezoeker, namelijk 50 gulden. Ik zie niet in dat iemand wiens beroep het is om 's avonds in zalen op te treden, dat nu ineens voor niets moet doen. De zaalhuur wordt immers ook normaal berekend, het GEB vraagt de gewone prijs voor de geleverde stroom, de drukker drukt de kaartjes tegen de normale prijs, de directeur van de schouwburg levert geen cent van zijn salaris in, de toneelmeester en de belichter ook niet, de koffie wordt gewoon betaald, alleen de artiest is de klos. Die betaalt drieduizend gulden. Die doet dat wel even, denken ze, dat vindt-ie leuk.

Of neem de Veilingen voor het Goede Doel. Schilders of beeldhouwers worden aangezocht doeken of objecten om niet beschikbaar te stellen, het hele hierboven genoemde rijtje krijgt alweer normaal betaald, slechts de veilingmeester geeft een uurtje van zijn tijd en achteraf meent iedereen die een schilderij voor een habbekrats heeft verkregen - want in Nederland wordt nooit te veel betaald voor kunst, goed doel of niet - dat hij de mensheid heeft gediend, dat zijn geld rechtstreeks naar een goed doel ging.

Een duidelijk misverstand. Zijn geld ging helemaal niet naar het goede doel, het geld van de kunstenaar ging naar het goede doel. De koper krijgt gewoon een schilderij voor zijn geld, en meestal onder de prijs.

Een ander misverstand is dat mensen graag ergens komen spreken. Het zijn weer meest de studentenverenigingen die dan aankomen met een slechte opvang, weinig publiciteit, een half gevuld zaaltje en na afloop het "lustrumboek' en een fles wijn uit Frankrijk.

Bij de televisieprogramma's gaat de omroep ervan uit dat je zo graag iets wilt komen vertellen, dat je wel genoegen neemt met diezelfde fles wijn, nu van een omroepmerk, en de reiskosten, meestal 35 gulden. Die premisse is kennelijk terecht: de mensen zijn zo ijdel dat ze dat er allemaal voor over hebben.

Ik moet wel zeggen, het gaat niet allemaal om geld. De VPRO-radio stuurde me attent een bandje op met het gesprek, VARA's De Verleiding geeft eten en, achteraf, een ingelijste foto. Drie Uur Jessie (België) komt met een speciaal gemaakte chocolade-auto of iets anders dat met het programma te maken had.

Maar je brood ermee verdienen, nee, dat kan niet, afgezien van die enkele programma's die gewoon betalen voor de tijd.

Ook bereikt befaamde acteurs wel eens het verzoek om, wederom voor een goed doel, "mee te doen in een sketch'.

Niets is gevaarlijker.

Allereerst moet ik de Nederlander nog zien die een goede sketch voor derden schrijft, en dan - het doen van sketches is het allermoeilijkste dat er is. Dat behoeft veel repeteren, uitmuntende regie, goede belichting en een korte afstand van het publiek, dat alles goed moet kunnen zien.

Dit alles ontbreekt meestal, zodat ik op "avondjes' de grootsten onder ons heb zien sneuvelen.

"Even' iets doen, dat kan niet.

De elfvoudige motortrialkampioen Henk Vink werd eens gebeld of hij die avond naar het Olympisch Stadion kon komen, want er was een popster die daar een "wheelie' zou doen.

De muzikant wilde nog enige uitleg.

Nu is er bij trialkampioenschappen altijd een onderdeel "wheelie' (het op het achterwiel rijden), dus Henk ging naar het stadion, zette zich op de Kawasaki (hij was importeur van het merk), reed weg, trok hem achterover en viel eraf. Elf jaar lang niet voorgekomen. Hij wou het "even' doen.

Een misverstand.