De boss van "Linares' verstoot zijn geliefde zoon

Halfjaarlijkse inspectie van de nieuwe Elo-lijst. Hier is de top-tien, geldig sinds 1 juli.

1. Karpov 2760 2. Anand 2725 3. Kramnik 2710 4. Ivantsjoek 2705 5/6. Sjirov, Salov 2685 7. Gelfand 2670 8/9. Barejev, Kiril Georgiev 2660 10. Jepisjin 2655.

Nummer elf neem ik ook nog even mee. De 18-jarige Bulgaar Veselin Topalov is het afgelopen jaar op een onopvallende manier naar de wereldtop geschoven: 11. Topalov 2650.

Het opvallendst aan de lijst is natuurlijk het ontbreken van twee namen, Kasparov en Short. De wraakzuchtige wereldschaakbond heeft hen afgevoerd. Het mag ons niet verhinderen om ons af te vragen waar de twee rebellen zouden staan, als ze niet door de FIDE naar de vuilnisbak van de schaakgeschiedenis waren verwezen. Kasparov onbedreigd bovenaan natuurlijk, met een hogere rating dan ooit, door zijn fantastische overwinning in Linares. Short heeft punten gewonnen in zijn match tegen Timman en in het toernooi van de Verenigde Spaarbank en zou nu waarschijnlijk gelijk met Gelfand staan of net onder hem.

Ik denk dat de FIDE zichzelf geen dienst heeft bewezen met deze wraakactie. Toen Kasparov en Short zich afscheidden vonden ze vrijwel nergens sympathie. Verbaasd realiseerde de schaakwereld zich dat de FIDE bij de organisatie van de wereldkampioenschapsmatch eigenlijk niets kwaads had gedaan. Maar nu is het oude beeld van de tirannieke en wraakzuchtige FIDE weer terug. De FIDE die zomaar de eerste match Karpov-Kasparov stopte, die Calvo tot persona non grata verklaarde, omdat hij verkiezingscampagne tegen voorzitter Campomanes had gevoerd, en die Quinteros in strijd met de eigen reglementen tot een draconische straf veroordeelde, zogenaamd omdat hij in Zuid-Afrika had gespeeld, maar in werkelijkheid waarschijnlijk omdat hij nauw bij de verkiezingscampagne tegen Campomanes betrokken was geweest. Het besef dat topspelers en officials niet elkaars natuurlijke bondgenoten zijn, is er nu weer hard ingehamerd.

Een hartelijk bravo! voor Karpov. Hij heeft 35 punten gewonnen, dat is heel veel op dit niveau. Vergeten is al dat hij ooit heel even achter Ivantsjoek heeft gestaan. Met duidelijke voorsprong op het peloton is hij weer de tweede speler ter wereld.

Waar is Jan Timman? Helaas, ver weg op een gedeelde 31ste plaats met 2620 punten. Het lijkt erger dan het is, ze zitten dicht bij elkaar in die regionen, maar de goede kant op gaat het niet. Luis Rentero, de baas van het toernooi in Linares, heeft kort geleden de lijst gepubliceerd van de spelers die in 1994 mee zullen doen. Voor het eerst sinds jaren is Timman er niet bij. Nog goed herinner ik me de pathetische partijdigheid van Rentero voor Timman tijdens diens match met Short. Rentero sloeg op de plaats waar zijn portemonnee zat en zei: ""Hier maakt het me niet uit wie wint. Maar hier... (hij bonkte op zijn borst) hier wel.'' Nu lijkt hij zijn geliefde zoon verstoten te hebben. Als Timman wereldkampioen wordt zal hij spijt krijgen.

Nog een paar namen die u zullen interesseren: 20/24. Judit Polgar, de enige vrouw bij de eerste honderd, 2630, 35 punten gewonnen. Goed nieuws voor de vele fans van de Verschrikkelijke, de Onverwoestbare: 25/30. Kortsjnoi 2625, +20, misschien het begin van een derde jeugd. En de andere Nederlanders bij de eerste honderd: 59/66. Piket 2590, dezelfde rating als een half jaar geleden. 67/73. Van Wely 2585, +25. 98/104. Van der Wiel 2565, +10, gelijk met Spasski, de stille kracht, en met een vijftienjarige Vietnamees, Dao Thien Hai, van wie wij nog vaker zullen horen.

Terug naar Topalov, de jonge Bulgaar, nummer elf op de ranglijst. Toen hij een half jaar geleden plotseling 17de stond, werd hier en daar geopperd - en ik moet bekennen dat ik een van deze verblinde kleingelovigen was - dat zijn opmars met een computerfout te maken kon hebben, en dat hij wel snel weer zou duikelen. Maar niets daarvan, hij heeft er nog 15 punten bij gewonnen. Voornamelijk in niet zo erg sterke Spaanse toernooien. Wacht maar tot hij tegen de echte top komt, werd gedacht.

Vorige maand gebeurde dat voor het eerst, in Madrid. Topalov won het toernooi samen met Kramnik en Anand, voor o.a. Salov, Judit Polgar, Illescas en Lautier. Salov zei over hem: ""Hij speelt de openingen zeer goed, heeft een zeer solide stijl en neemt zijn kansen in tijdnood goed waar.'' Verdoemen met karige lof, lijkt dat een beetje. Meer respect voor Topalov toonde Kramnik, niet met woorden, maar door een daad. In de laatste ronde, toen het om de toernooi-overwinning ging, speelde hij met wit tegen Topalov in elf zetten remise.

Dat Topalov de openingen inderdaad goed beheerst, blijkt onder meer uit de volgende partij, gespeeld in een ander Spaans toernooi, Leon 1993.

Wit Topalov - zwart Romero Holmes.

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 g7-g6 6. Lc1-e3 Lf8-g7 7. f2-f3 0-0 8. Dd1-d2 Pb8-c6 9. Lf1-c4 Lc8-d7 10. h2-h4 Pc6-e5 11. Lc4-b3 h7-h5 12. 0-0-0 Ta8-c8 13. Le3-g5 Tc8-c5 14. g2-g4 h5xg4 15. f3-f4 Pe5-c4 16. Dd2-e2 b7-b5 17. f4-f5 Dd8-b6 18. h4-h5 Pf6xh5 19. Dd1xg4 Pc4xb2 20. Kc1xb2 Tc5xc3 21. Kb2xc3 Db6-c5+ 22. Kc3-b2 Lg7xd4+ 23. Kb2-b1 Ld4-g7

Zie diagram 1

Heel opwindend lijkt dit alles, maar het is oude theorie. In een boek uit 1989 over deze variant schrijven de Hongaren Sapi en Schneider dat zwart nu de aanval heeft. Zo lijkt het ook, door de dreigingen 23...De5 of 23...Dc3, maar Topalov heeft in de studeerkamer verder gekeken. 24. Lg5-h6! Opeens is het afgelopen met zwart. Er dreigt vernietigend 25. Txh5 of 25. Dxg6, wat ook op 24...Lxh6 zou komen. 24...Dc5-c3 25. Lh6xg7 Dc3xg7 Aan aanval denkt zwart niet meer en voor verdediging is het te laat. 26. Td1-g1 Zwart gaf op.

Dat ging makkelijk. Tegen Judit Polgar, in Madrid, moest Topalov meer eigen zetten bedenken.

Wit Topalov - zwart Polgar

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 e7-e6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 d7-d6 6. g2-g4 h7-h6 7. Lc1-e3 Pb8-c6 8. f2-f3 a7-a6 9. Lf1-c4 Pc6-a5 10. Lc4-d3 b7-b5 11. Dd1-d2 Dd8-c7 12. 0-0-0 Ta8-b8 Dat komt later slecht van pas. De zwarte koning blijft lelijk in het midden steken. 13. Kc1-b1 g7-g6 14. h2-h4 Pf6-d7 15. f3-f4 Pa5-c4 16. Ld3xc4 Dc7xc4 17. g4-g5 h6xg5 De opening van de h-lijn helpt wit. 18. h4xg5 Th8xh1 19. Td1xh1 Lc8-b7 20. b2-b3 Dc4-c7 21. Th1-h8 e6-e5

Zie diagram 2

22. Pd4xb5 a6xb5 23. Pc3xb5 Dc7-c6 24. Pb5xd6+ Ke8-e7 25. f4xe5 Ke7-e6 De witte aanval is onweerstaanbaar. Na 25...Pxe5 zou 26. Db4 te sterk zijn. 26. Pd6-b5 Dc6xb5 27. Th8xf8 Db5-c6 28. Tf8xb8 Pd7xb8 29. Dd2-d8 Pb8-a6 30. Dd8-f6+ Ke6-d7 31. Df6xf7+ Kd7-c8 32. Df7-f8+ Kc8-c7 33. Df8-f7+ Kc7-b8 34. e5-e6 Dc6xe4 35. e6-e7 Lb7-c6 36. e7-e8D+ Zwart gaf op, ze blijft drie pionnen achter. Topalov is wel bij de genodigden voor Linares 1994. Ik ben benieuwd.