Straf Haks strookt met "schijventarief' fraude

Het is nog niet duidelijk wat het gisteren uitgesproken vonnis betekent voor de positie van museumdirecteur Frans Haks, maar ontslag is mogelijk. Het woord is nu aan zijn werkgever, het Groningse college van B en W.

Wanneer een ambtenaar veroordeeld is, moet volgens het amtenarenreglement de werkgever beslissen over het al dan niet aanblijven van de werknemer die, zoals dat heet, "het ambt heeft geschaad'. In afwachting van een definitief oordeel kan de betrokkene eerst worden geschorst. “Er zijn geen algemene richtlijnen voor,” aldus een woordvoerder van het ministerie van binnenlandse zaken. “Elk geval moet op zichzelf worden bekeken. Als bijvoorbeeld iemand met een kantoorbaan voor dronken rijden is veroordeeld, zal dat anders worden beoordeeld dan wanneer het een chauffeur betrof. Als er sprake is van gevangenisstraf zullen weinig werkgevers bereid zijn de tijd dat iemand in de cel doorbrengt, te betalen.”

Voor steunfraude hanteert justitie richtlijnen, waarbij gewerkt wordt volgens een soort schijventarief. De straffen zijn afhankelijk van het bedrag dat men ten onrechte heeft ontvangen - vermeerderd met premies en belasting - en variëren van geldboetes tot gevangenisstraf. Gevangenisstraffen van enkele maanden, zij het voorwaardelijke of onvoorwaardelijke, zijn niet ongebruikelijk bij steunfraude. Bij de Amsterdamse rechtbank, die de meeste gevallen van steunfraude te verwerken krijgt, kan men volgens de globale richtlijn voor een fraudebedrag van 70.000 gulden een gevangenisstraf tot zeven maanden krijgen. Haks zou voor een bedrag van 80.000 gulden hebben meegeprofiteerd van de uitkering van zijn partner en kreeg drie maanden voorwaardelijk.

De meeste gevallen van uitkeringsfraude worden behandeld door de politierechter. De grotere zaken, waarbij straffen boven de zes maanden te verwachten zijn, worden doorverwezen naar de meervoudige strafkamer. Bij de gemiddelde uitkeringsfraudeur die voor de politierechter verschijnt, liggen de zaken vrij duidelijk. Het geval van Haks is ingewikkelder, omdat hij meer dan één als ernstig aangemerkte delicten heeft begaan: niet alleen opzetheling, maar ook het vervalsen van een huurcontract. De rechter kan bij het bepalen van de straf rekening houden met het feit dat een ambtenaar mogelijk dubbel gestraft wordt door het verlies van zijn baan.