BVD benadert het "Umfeld' van de RARA

AMSTERDAM, 2 JULI. Een aantal voorbeelden van de manier waarop de BVD in de RARA-zaak te werk gaat, staat beschreven in het onlangs uitgebrachte rapport "Opening van zaken' van het Amsterdamse onderzoeksbureau Jansen & Janssen.

In het stampvolle kantoor van het bureau in een Amsterdams vertelt medewerkster Annelies Borsboom (33) hoe ze vorig jaar twee verhalen te horen kreeg van mensen uit de "anti-imperialistische beweging' die door de agenten van de dienst waren benaderd. “Meestal worden mensen door de BVD benaderd als ze op het randje van een actiegroep zitten. Mensen die niet echt actief zijn, maar alleen sympatiseren of vrienden hebben. Deze verhalen weken af van het patroon.” Dit keer zou het om mensen gaan die al jaren actief waren in wat de BVD het "Umfeld' van de RARA noemt. Actievoerders tegen kernenergie, het leger, het vreemdelingenbeleid en andere onderwerpen.

Borsboom ging op onderzoek uit en kwam in aanraking met zeven mensen uit "de beweging' die door de BVD benaderd waren. Een aantal voorbeelden staat - met gefingeerde namen - in het rapport beschreven. Zo zou Lia, een redactrice van het links-radicale maandblad Konfrontatie thuis bezoek hebben gehad van een BVD-agent. De man zou netjes hebben aangebeld en zichzelf hebben gentroduceerd met de zin: “Ik werk voor de Binnenlandse Veiligheidsdienst en in het kader van een meer open beleid gaan wij wat meer naar de mensen toe.”

Na de aanslag op het woonhuis van Kosto schreef Lia een artikel waarin ze de "reguliere pers' verweet niet in te zien dat de RARA-bommen een reactie zijn op een "extreem en gevaarlijk asielbeleid'. De agent zou gezegd hebben met haar van mening te willen wisselen, omdat ze één van de weinigen zou zijn die "zich duidelijk heeft uitgesproken'. Lia weigerde en de agent verdween weer. De redactrice van het blad diende een klacht in bij de Ombudsman.

Een ander verhaal is dat van ene Wim. Vijfentwintig jaar, woonachtig in Nijmegen en actief "in diverse links-radicale groeperingen', zoals het rapport stelt. Zijn ouders zouden door de BVD zijn benaderd met de mededeling dat hun zoon "in de top van RARA zou zitten'. De actievoerder had al jaren geen contact meer met zijn ouders die "zwaar christelijk' zijn. Nu namen de ouders contact met hem op voor een afspraak "in opdracht van de BVD'. Wim had een gesprek met zijn ouders dat op ruzie uitdraaide. Een paar dagen later zou hij zijn gevolgd door drie mannen, toen hij met vrienden in Enkhuizen ging zeilen.

“Ze filmden ons met een videocamera,” luidt het relaas van Wim in het rapport. “Dat deden ze heel openlijk. Het was kennelijk de bedoeling dat wij ze zagen. Toen we 's avonds terugkwamen in de haven waren ze er weer.”

Volgens Borsboom is hier sprake van een tactiek van intimidatie. “Het verzieken van privé-levens in een poging mensen te isoleren”, noemt ze het. “Als je een carrière wilt of een baan, dan gaat je niet zo makkelijk meer op bezoek bij mensen van wie je weet dat ze door de BVD in de gaten worden gehouden.” Ook uit andere aangehaalde voorbeelden zou volgens haar blijken dat “het de BVD niet om de opsporing van de daders te doen is, maar om het isoleren van linkse mensen.”

Dat is misschien het goed recht van een veiligheidsdienst die zegt ervan overtuigd te zijn dat de RARA zich ophoudt binnen de radicale beweging, geeft Borsboom toe. “Maar in dat geval zijn twee conclusies mogelijk. Ofwel de BVD-benadering werkt niet. Of zij benadert de verkeerde mensen.”