VS pogen vredesberaad te redden

TEL AVIV, 1 JULI. De Verenigde Staten hebben gisteren met een informeel voorstel ingegrepen om het vastgelopen Israelisch-Palestijnse overleg tijdens de tiende ronde van de vredesonderhandelingen in Washington te redden.

De eerste betrekkelijk positieve Israelische reacties steken scherp af bij de verontwaardiging en woede bij de Palestijnen over het “Amerikaanse verraad over Jeruzalem”. Hanan Ashrawi, de woordvoerdster van de Palestijnse delegatie zei gisteravond in Washington dat het Amerikaanse voorstel onaanvaardbaar is. Hoogstwaarschijnlijk zal de zich thans in Parijs bevindende premier Yitzhak Rabin pas reageren na een officiële reactie van het PLO-hoofdkwartier in Tunis op het Amerikaanse document.

Volgens berichten uit Washington zal het Amerikaanse vredesteam naar het vredesoverleg onder leiding van Dennis Ross, de "vredescoördinator' van het State Department, volgende week naar het Midden-Oosten komen om op basis van de Amerikaanse suggesties het vredesoverleg drijvende te houden.

Hoewel de inhoud van het Amerikaanse document in Jeruzalem nog strikt geheim wordt gehouden meldde radio Israel vanmorgen dat de Amerikanen voorstellen het door Israel geannexeerde deel van Oost-Jeruzalem geen deel te laten uitmaken van de interim-oplossing en evenmin te laten vallen onder de op te zetten Palestijnse bestuursautonomie. Palestijnse inwoners van Oost-Jeruzalem zullen volgens het Amerikaanse voorstel wel kunnen deelnemen aan verkiezingen voor Palestijnse bestuursinstellingen in de bezette gebieden ten tijde van de interim-oplossing en daarna.

De Palestijnen zijn volgens het Amerikaanse document gerechtigd tijdens de onderhandelingen over de definitieve oplossing de kwestie-Jeruzalem op de agenda te plaatsen. Ook wordt in het Amerikaanse document de Palestijnen territoriale jurisdictie over delen van de bezette gebieden in het vooruitzicht gesteld. Volgens radio Israel zijn beide laatste punten voor Israel “nogal problematisch”.

Commentaren in Israel op het Amerikaanse document spreken van een Israelisch succes wegens het begrip dat eruit blijkt voor het Israelische standpunt inzake Jeruzalem.

Jossi Sarid, de minister van milieuzaken, veronderstelde vanmorgen dat Israel het Amerikaanse document zal aanvaarden als basis voor voortzetting van het vredesoverleg met de Palestijnen.

De kwestie-Jeruzalem heeft voor de Palestijnen door de Israelische afgrendeling van de bezette gebieden van Israel, met uitzondering van Oost-Jeruzalem, politieke en psychologische prioriteit gekregen. Voor de Palestijnen is die situatie een overtuigend bewijs dat Jeruzalem voor Israel onbespreekbaar is. Premier Rabin heeft de afgelopen weken niet nagelaten deze Palestijnse vrees met uitspraken van de ondeelbaarheid van Jeruzalem als eeuwige hoofdstad van Israel te bevestigen.

De in Oost-Jeruzalem uitkomende Palestijnse pers is vandaag uiterst somber gestemd over het vredesoverleg. “Israel moet zich realiseren dat de Palestijnen geen enkel document kunnen tekenen dat Jeruzalem uitsluit”, schrijft Al-Nahar. Volgens deze krant zijn de Palestijnen en Arabieren tot de conclusie gekomen dat het vredesoverleg is mislukt.

Ondanks de impasse in het Israelisch-Palestijnse vredesoverleg, en tussen Israel, Syrië en Libanon, menen Westerse diplomaten in Israel dat lang niet alles is verloren en er wellicht over een paar maanden toch een Israelisch-Palestijns akkoord uit de bus komt. Volgens deze diplomatieke kringen staat het Palestijnse leiderschap vooral van de zijde van de Palestijnse zakenwereld onder de druk “over de brug te komen”. De ernstige economische moeilijkheden waarmee de PLO thans worstelt als gevolg van de weigering van de rijke Arabische olielanden de PLO verder te financieren, leiden tot druk op de Palestijnen een oplossing te aanvaarden die ook voor de Arabische landen aanvaardbaar is. Een onafhankelijke Palestijnse staat behoort wegens de uitstraling daarvan op de Arabische wereld zeker in Amman, Riad en Damascus niet tot de Arabische prioriteiten.