Voorstanders zien versterking band politicus en kiezer; Nieuwe regels Kamer Italië

ROME, 1 JULI. In een eerste stap naar een ander politiek stelsel heeft de Italiaanse Kamer van afgevaardigden gisteren een nieuwe kieswet voor de Kamer goedgekeurd. Het wetsvoorstel moet nog worden behandeld door de Senaat.

De nieuwe regels zetten een streep onder het systeem van evenredige vertegenwoordiging dat sedert de Tweede Wereldoorlog van kracht was en dat volgens velen de hoofdoorzaak was van het vastlopen van het Italiaanse stelsel, het uitblijven van een machtswisseling en de degeneratie in corruptie.

Als het wetsvoorstel in zijn huidige vorm wordt aangenomen, wordt 75 procent van de 630 kamerzetels gekozen volgens het Britse stelsel, waarbij per district de kandidaat wordt gekozen met de meeste stemmen. De voorstanders van deze verandering zeggen dat hierdoor de band tussen politicus en kiezer wordt versterkt.

Het wetsvoorstel is aangenomen met 311 tegen 127 stemmen en 99 onthoudingen. Belangrijkste tegenstemmers waren de afgevaardigden van de ex-communistische Democratische Partij van Links. De PDS is voor het Franse stelsel, waarbij een tweede ronde wordt gehouden als geen van de kandidaten in de eerste ronde een absolute meerderheid behaalt. Volgens de PDS leidt dit systeem eerder tot de vorming van een paar grote allianties en vergroot het daarmee de bestuurbaarheid van het land - hopend dat de PDS de kern zou vormen van alle linkse allianties.

Verandering van de kieswet is voor de meeste politieke partijen een voorwaarde voor vervroegde parlementsverkiezingen. Bij een referendum in april heeft 82 procent van de kiezers gekozen voor een soortgelijke kieswet voor de Senaat. Terwijl sommige oppositiepartijen hierna meteen parlementsverkiezingen wilden, om de kiezers in de gelegenheid te stellen na de corruptie- en mafiaschandalen een grote schoonmaak te houden, vond een meerderheid dat ook de kieswet van de Kamer moest worden veranderd.

Aanvankelijk werd daarbij gesproken over verkiezingen in oktober. Het ziet er nu naar uit dat de christen-democraten en de socialisten slagen in hun poging om tijd te winnen en dat er niet eerder dan volgend voorjaar vervroegde verkiezingen worden gehouden.

Een probleem is dat het wetsvoorstel in zijn huidige vorm vrijwel zeker zal worden verworpen door de Senaat, wegens een amendement waarin twintig kamerzetels worden gereserveerd voor vertegenwoordigers van Italianen die in het buitenland wonen. Dit amendement is gisteren op de valreep goedgekeurd met steun van onder andere de christen-democraten. Deze zeiden zich te hebben vergist en kondigden aan dat ze in de Senaat tegen het amendement zouden stemmen, omdat hiervoor een tijdrovende technische wijziging van de kiesdistricten nodig zou zijn.

Van sommige kanten is gesuggereerd dat de christen-democratische fractie zich met opzet heeft vergist, om extra tijd te winnen. In Italië hebben Kamer en Senaat dezelfde wetgevende bevoegdheden. Als de Senaat het amendement verwerpt, moet het wetsvoorstel opnieuw worden behandeld door de Kamer.

Premier Carlo Azeglio Ciampi had bij zijn aantreden twee maanden geleden beloofd dat Italië nog voor de zomer een nieuwe kieswet zou hebben, maar gezien de gang van het wetsvoorstel is dat nu onwaarschijnlijk geworden. Onder de nieuwe regels wordt de resterende 25 procent van de kamerzetels verdeeld volgens het systeem van evenredige vertegenwoordiging, om te voorkomen dat kleine partijen geen rol meer spelen. Daarbij geldt echter een kiesdrempel van vier procent.

Met instemming van Giulio Andreotti zelf heeft een Senaatscommissie gisteren voorgesteld zijn parlementaire onschendbaarheid op te heffen om een verder onderzoek mogelijk te maken naar de beschuldiging dat Andreotti de hand heeft gehad in de moord op de journalist Mino Pecorelli, in 1979. Een spijtoptant van de mafia, Tommaso Buscetta, heeft gezegd dat de mafia Pecorelli heeft vermoord om Andreotti een gunst te bewijzen. Pecorelli zou informatie hebben gehad over de moord door de Rode Brigades op Aldo Moro, president van de christen-democratische partij, waarvan Andreotti niet wilde dat die naar buiten kwam. De voltallige Senaat zal binnenkort een besluit nemen over dit onderzoek tegen Andreotti, dat wordt gedaan door de Romeinse justitie.