Proeven

PRESIDENT CLINTON staat op het punt te besluiten of de Verenigde Staten al dan niet nog kernproeven zullen nemen. Een van de opties is daarvan af te zien zolang andere staten dat eveneens doen. De lobby in het Congres tegen proeven zou dan worden tegemoetgekomen, de lobby van de strijdkrachten vóór proeven zou het onderspit delven. De strijdkrachten zouden in dat geval voorlopig tevreden moeten zijn met hun door Clinton tot succes uitgeroepen jongste actie tegen Saddam Hussein.

De president zou met een beslissing om van verdere proeven af te zien een prerogatief uit handen geven om de Amerikaanse strijdkrachten op het hoogst mogelijke peil te houden. Want al wordt het rendement van de proeven door de tegenstanders marginaal genoemd, onweerlegbaar leidt zo een maatregel tot stilstand in de verdere ontwikkeling van geleide kernwapens met beperkte actieradius maar verhoogde trefzekerheid. De conventionele variant legde in januari een Iraakse atoomfaciliteit in de as en afgelopen weekeinde Bagdads inlichtingencentrale.

Van belang voor de houdbaarheid van een besluit om geen kernproeven meer te nemen zal dus zijn of andere "atoomlanden' en zogenoemde "drempellanden' het Amerikaanse voorbeeld volgen. Rusland spoort de Amerikanen al langer aan geen proeven meer te nemen, China hult zich in stilzwijgen. Enerzijds heeft China het verdrag tegen spreiding van kernwapens getekend (niet geratificeerd), maar aan de andere kant wil het zijn militaire opties openhouden, inbegrepen conventionele en raketbewapening van derden. De eerste zorg der Amerikanen geldt Noord-Korea dat had aangekondigd de drempel naar de "atoomstatus' te zullen overschrijden, maar dat die stap vervolgens toch weer heeft opgeschort.

DE VRAAG IS of het zogenoemde non-proliferatieregime op den duur voldoende zal blijken om het aantal mogendheden met vermogen tegenstanders zware nucleaire schade toe te brengen beperkt te houden. Die vraag zal ook Clinton zich stellen. Een geverifieerde nucleaire ontwapening van India en Pakistan bijvoorbeeld zou een positief signaal zijn. Maar landen "op de drempel' voeren steeds weer als verontschuldiging aan dat zij het slachtoffer zijn van discriminatie door de mogendheden die al over een militaire atoomcapaciteit beschikken. Nu de VS en Rusland hun nucleaire arsenalen drastisch inkrimpen en bereidheid tonen voorwaardelijk de kernproeven te stoppen, gaat die argumentatie niet langer op. De Amerikaanse regering zou des te gemakkelijker van verdere proeven afzien als er enige zekerheid kon worden verkregen dat non-proliferatie er door zou worden aangemoedigd.