Japanse satelliet slaat op maan te pletter

In het afgelopen jaar heeft onze maan sinds lange tijd weer eens een door de mens gemaakte satelliet gehad.

Dat was de Japanse ruimtesonde Hitin, genoemd naar een godin van de muziek. In februari 1992 kwam hij in een langgerekte baan om de maan en op 10 april dit jaar sloeg hij er op te pletter. De inslag werd waargenomen op het Anglo-Australian Observatory in New South Wales (Australië) en uit deze waarnemingen proberen astronomen nu informatie af te leiden over het maanoppervlak.

De Japanse satelliet was eerst, in januari 1990, in een zeer elliptische baan om de aarde gebracht. Het verste punt van deze baan kwam door de aantrekkingskracht van zon en maan steeds verder van de aarde af te liggen. In maart 1990 passeerde de satelliet de maan op een afstand van 15.000 km en stootte zij een dochtervaartuig af. Dit had in een baan om de maan moeten komen, maar door het uitvallen van het radiocontact werd er van de dochter niets meer vernomen.

In februari vorig jaar werd (ook) het moedervaartuig, na een "remmanoeuvre', in een baan om de maan gebracht. Begin dit jaar besloot het Japanse instituut voor ruimtewetenschappen (ISAS) de satelliet op de maan te laten inslaan. Drie sterrenwachten op aarde hadden die inslag willen waarnemen, maar door technische problemen en slecht weer had alleen de sterrenwacht in Australië succes. Het gebeuren werd daar geregistreerd met behulp van een beeldvormende spectrograaf.

De satelliet sloeg in met een snelheid van ongeveer 2,5 km per seconde, vlak bij de terminator (dag-nachtgrens) op de maan. Er werd een lichtflits waargenomen, maar geen stofwolk. Het is echter mogelijk dat deze laatste door het plaatselijke duister werd verdonkeremaand. De inslagkrater die de 160 kg zware satelliet moet hebben veroorzaakt was ook niet te zien. Mocht hij alsnog worden gevonden, dan zal hij als ijkpunt kunnen fungeren in het verband tussen de grootte en snelheid van meteorieten en de diameter van kraters die zijn veroorzaken.

Met dit experiment is Japan het derde land dat een ruimtevaartuig naar de maan heeft gestuurd. De voorlaatste keer werd de maan bezocht door de Russische Loena 24 in augustus 1976. Het hoofddoel van het Japanse experiment was echter niet van wetenschappelijke aard. Het enige wetenschappelijke instrument was een (Duitse) detector voor metingen aan interplanetaire stofdeeltjes. Doel was vooral het opdoen van ervaringen met baanmaanoeuvres, ter voorbereiding van eventuele latere interplanetaire vluchten. De Japanners hebben namelijk verschillende plannen op het gebied van de verkenning van het zonnestelsel, onder andere in samenwerking met de Amerikanen.