Vrouwen fysiek en verbaal sterker na les zelfverdediging

AMSTERDAM, 30 JUNI. Vrouwen die een cursus zelfverdediging hebben gevolgd slaan vaker van zich af - fysiek én verbaal. Bij aanvang van deze cursus zegt slechts 43 procent van de vrouwen dat zij zich in een bedreigende situatie met woord of daad verdedigen, na afloop is dat 73 procent. Dat blijkt uit het onderzoek "Geen slag in de lucht', een doctoraal scriptie van Berna van Baarsen, student sociale psychologie aan de Universiteit van Amsterdam.

Aan het onderzoek werkten 85 vrouwen mee die een cursus zelfverdediging volgden bij de Amsterdamse stichting Kenau. Zij werden vóór de cursus ondervraagd en na afloop, vier maanden en zestien lessen later. In de cursus leerden ze zelfverdedigingstechnieken zoals trappen en stoten. Ook trainden ze hun houding en stemgebruik: “Schreeuw in een bedreigende situatie "brand', nooit "help' want dan komen minder mensen uit angst in een gevecht te belanden”, zo wordt hen geleerd.

Uit het onderzoek van Van Baarsen blijkt dat vrouwen vóór de cursus gemiddeld 2,16 keer in drie maanden geconfronteerd werden met seksueel geweld, variërend van lastig vallen tot verkrachting. Na afloop was dat gedaald tot 0,60 keer. “Vrouwen die zelfverzekerd overkomen, hebben minder last van seksueel geweld”, aldus Van Baarsen die twee jaar heeft gewerkt voor de stichting Tegen Haar Wil. “Uit interviews met daders blijkt dat zij vrouwen uitzoeken die kwetsbaar overkomen. Door een sterke uitstraling voorkom je dat ze zeggen: "Die pak ik wel even.' En daarmee bedoel ik zeker niet dat minder assertieve vrouwen geweld uitlokken. De fout zit bij de "heren'.”

Uit het onderzoek blijkt verder dat vrouwen minder bang zijn na het volgen van een cursus zelfverdediging. Zo schatten de ondervraagden vóór de cursus de kans op aanranding op 47 procent, na afloop was dat percentage gedaald tot 32. “Omdat vrouwen de risico's die ze lopen lager inschatten, ziet de wereld er na een aantal lessen zelfverdeding veiliger uit”, aldus Van Baarsen. Ook zullen vrouwen na een cursus zelfverdediging zich volgens de onderzoeker minder snel bedreigd voelen. “Ze zal niet denken: "Wat kijkt die man eng naar me', maar: "Zak door de grond'.”

“Ik voel me veel zekerder nu ik me heb leren verweren en weet waar ik mijn grenzen moet stellen”, zegt Kere van de Veer, een van de ondervraagden. Ze is licht gehandicapt en voelde zich in haar rolstoel vaak onbehaaglijk op straat. “Nu weet ik hoe ik mijn stoel kan gebruiken als wapen, door op een aanvaller in te rijden of door een mep uit te delen met de stootplank. Door de houding die ik nu uitstraal, word ik veel minder gepest.”

Het aantal vrouwen dat een cursus zelfverdediging volgt, is de laatste jaren snel gestegen. Volgens de stichting Kenau, tevens het landelijk steunpunt zelfverdediging, volgen nu vijftienduizend vrouwen een cursus. “Drie jaar geleden was dat nog de helft”, zegt een medewerker van Kenau. Er zijn cursussen voor vrouwen met seksueel geweldservaringen, voor allochtone vrouwen, voor vrouwen met een lichamelijke handicap, voor meisjes en voor 55-plus vrouwen. Met name de laatste groep groeit, aldus de woordvoerder van Kenau.

Het eerste exemplaar van "Geen slag in de lucht' wordt vandaag overhandigd aan A. Wildekamp, de Amsterdamse wethouder van onder meer emancipatie. “Ik hoop dat het rapport haar overtuigt van de noodzaak van zelfverdedigingslessen”, zegt Van Baarsen. “Je zou bijvoorbeeld kunnen denken aan een cursus op scholen. En dan niet, zoals nu vaak gebeurt, tijdens de gymles. Maar in een apart blok. In zestien lessen kun je al veel bereiken, zo blijkt uit dit inderzoek.”