Film en de Eerste Wereldoorlog

Film en de Eerste Wereldoorlog. Nederlands Filmmuseum, Amsterdam, 1 tot en met 14 juli. Informatie en reserveringen: 020-5891400.

IAMHIST (International Association for Media and History) houdt van 5 tot 11 juli haar vijftiende conferentie in Amsterdam, die geheel gewijd is aan het thema "Film en de Eerste Wereldoorlog'. Tijdens de door de stichting Film en Wetenschap voorbereide conferentie gaat een groot aantal sprekers onder meer in op de rol van het medium in de oorlogspropaganda, het beeld van de oorlog waarmee latere speelfilms en (televisie)documentaires ons hebben opgescheept en de thematische invloed van de wereldbrand op de contemporaine speelfilmproduktie. Naast dit, niet openbaar toegankelijke wetenschappelijke programma, vertoont het Nederlands Filmmuseum tussen 1 en 14 juli elke avond relevante speelfilms, journaals, documentaires en propagandafilms. Zo zijn daar op 2 juli twee verschillende bioscoopvoorstellingen anno 1914-1918 bij te wonen, opgebouwd uit zowel melodrama's en soldatenkluchten als journaalfragmenten. Ook is er aandacht voor latere speelfilms, zoals op 8 en 11 juli Howard Hawks' Sergeant York (1941), op 9 en 11 juli Stanley Kubricks Paths of Glory (1957) en op 3 en 6 juli de Duitse pacifistische speelfilm van Victor Trivas Niemandsland (1931). De fameuze Nederlandse Leger- en Vlootfilm (1917) van Willy Mullens, die de weerbaarheid van onze neutraliteit moest aantonen, wordt op 6 en 13 juli vertoond.

Achteraf is een van de meest interessante aspecten van het thema misschien wel dat het jonge medium door de Eerste Wereldoorlog voor het eerst dramatisch geconfronteerd werd met de onmogelijkheid de realiteit volledig naar zijn hand te zetten. Zo leidt conservator Roger Smither van het Londense Imperial War Museum op 7 juli de vertoning van de Britse propagandafilm The Battle of the Somme (1916) in. Die film stelde de loopgravenoorlog dynamischer voor dan zij was om de verwachtingen van het publiek niet teleur te stellen. En niemand minder dan D.W. Griffith beklaagde zich bij de opnamen voor Hearts of the World (1918) over het feit dat hij zijn camera niet tussen de linies van de geallieerden en de Duitsers in kon plaatsen: “De Duitsers zijn niet voldoende sportief om je in je werk met rust te laten” (3 en 5 juli).