Embargo Bosnië blijft; V-raad tegen opheffing wapenverbod

NEW YORK, 30 JUNI. Het VN-wapenembargo tegen de moslims in Bosnië wordt niet opgeheven. De Veiligheidsraad van de VN wees vannacht een resolutie over de opheffing van het wapenembargo van de hand. Daarbij kwam het voor het eerst sinds het begin van de oorlog in ex-Joegoslavië tot een breuk tussen de VS en Europa.

Zes leden van de Veiligheidsraad - de VS, Kaapverdië, Djibouti, Marokko, Pakistan en Venezuela - stemden vannacht vóór de door de niet-gebonden en islamitische leden van de raad ingediende resolutie. De negen overige leden van de raad onthielden zich van stemming. Om de resolutie aangenomen te krijgen waren negen voorstemmen nodig.

Het wapenembargo geldt sinds het begin van de oorlog voor alle republieken in ex-Joegoslavië. Al geruime tijd wordt vooral in de niet-gebonden en de islamitische wereld gepleit voor het maken van een uitzondering voor de Bosnische moslims; aangezien de Veiligheidsraad niet in staat of bereid is de moslims in Bosnië effectief te beschermen, moet de raad hen in de gelegenheid stellen zichzelf te verdedigen, zo werd daarbij aangevoerd.

De moslims zijn militair sterk in het nadeel, vooral waar het zware wapens betreft; de Serviërs bezitten de zware wapens uit de erfenis van het vroegere federale Volksleger en de Kroaten hebben zich sinds het begin van de oorlog zelf kunnen bewapenen.

De Amerikaanse vertegenwoordigster bij de VN, Madeleine Albright, zei dat de Veiligheidsraad “de Bosnische regering niet de mogelijkheden mag onthouden zich te verdedigen tegen de wrede agressie van de Bosnische Serviërs en diegenen in Belgrado die hen steunen”. Als de moslims zich kunnen bewapenen, zo voerde ze aan, zal dat het onderhandelingsproces ten goede komen.

Voor het eerst sinds de Joegoslavische crisis twee jaar geleden uitbrak waren de VS en hun Europese bondgenoten het niet eens. Frankrijk en Groot-Brittannië behoorden tot de Veiligheidsraadsleden die zich van stemming onthielden; hun ambassadeurs voerden aan dat de opheffing van het wapenembargo de wapenwedloop in Bosnië zou opdrijven, het bloedvergieten zou vergroten en de vredesmacht van de VN in gevaar zou brengen.

De Russische ambassadeur, Joeli Vorontsov, zei dat de opheffing van het embargo “de sluizen van de oorlog pas goed open zal zetten”. Vóór de resolutie in stemming werd gebracht kondigde een Russische vertegenwoordiger een veto aan, maar bij de stemming zelf onthield Rusland zich.

Pag.4: "Moslims verkiezen wapens boven hulp'

De Bosnische VN-ambassadeur Saçirbey voerde aan dat de Bosniërs zelf een opheffing van het wapenembargo de voorkeur geven boven de humanitaire hulpverlening. “Het volstaat niet ons te voeden, terwijl we voortdurend worden vermoord. Als er een keus moet worden gemaakt tussen humanitaire hulp en zelfverdediging, kiezen we voor zelfverdediging.”

Een aantal niet-gebonden landen heeft eerder aangekondigd, dat ze de kwestie van de opheffing van het wapenembargo voor de moslims aan de Algemene Vergadering van de VN zullen voorleggen als de Veiligheidsraad het voorstel afwijst. Een besluit van de Algemene Vergadering heeft overigens geen bindende gevolgen, maar is wel een krachtig politiek signaal.

Het Bosnische staatspresidium gaat werken aan een nieuw voorstel voor de toekomst van de republiek. Dat hebben de tien leden van het staatspresidium gisteren besloten tijdens besprekingen op het vliegveld van Sarajevo.

Het staatspresidium, formeel het hoogste collectieve orgaan van de republiek, is heftig verdeeld over het jongste Servisch-Kroatische plan voor de vorming van een confederatie van drie etnische eenheden. Zeven van de tien leden van het staatspresidium zien in het plan een basis voor overleg binnen de door Lord Owen en Thorvald Stoltenberg voorgezeten Joegoslavië-conferentie. Alija Izetbegovic, als voorzitter van het presidium formeel president van Bosnië en leider van de Bosnische moslims, is daar fel op tegen, net als zijn plaatsvervanger, Ejup Ganic, die zichzelf als Joegoslaaf omschrijft, en de opperbevelhebber van het Bosnische leger. Izetbegovic heeft de recente zittingen van het Bosnië-overleg in Genève geboycot.

Na een gesprek waaraan alle leden van het presidium deelnamen werd in een verklaring gezegd dat drie van de leden - Ganic, de Kroaat Miro Lasic en de Serviër Miro Lazovic - gaan werken aan een eigen voorstel. Het staatspresidium nam gisteren geen standpunt in over het plan voor de driedeling van de republiek en liet evenmin weten in welke richting het denkt wat de toekomst van Bosnië betreft.

Met het plan voor een nieuw voorstel bezweert het staatspresidium een crisis in eigen kring. Sinds Izetbegovic besloot het Geneefse overleg te boycotten, zijn er geruchten geweest over zijn afzetting door de andere leden van het presidium. Een dergelijke “coup” lijkt nu voorkomen.

De Belgische luitenant-generaal Francis Briquemont zal de Franse generaal Philippe Morillon opvolgen als bevelhebber van de VN-vredesmacht in Bosnië. Dat is gisteren in Brussel bekendgemaakt. Hij krijgt op grond van de recente resolutie van de Veiligheidsraad over de bescherming van zes "veiligheidszones' een ruimer mandaat dan Morillon. Briquemont zelf sprak gisteren echter tegen dat er onder zijn commando sprake zal zijn van een “agressiever beleid”. Het mandaat is weliswaar uitgebreid, “maar dat betekent niet dat de commandant te velde bereid is uit willekeurig welk motief te vechten.” Het enige dat telt, aldus de generaal, is “een wap-enstilstand te bewerkstelligen dat lang genoeg duurt om politici de mogelijkheid te geven een regeling uit te werken.” (Reuter, AFP, AP)

(Reuter, AP)