Britse ex-bewindsman valt justitie aan

LONDEN, 30 JUNI. Het Conservatieve Lagerhuislid Michael Mates, tot vorige week lid van de regering-Major, heeft het in een afscheidstoespraak in het Lagerhuis openlijk opgenomen voor de gevluchte zakenman Asil Nadir en het Serious Fraud Office (SFO) beschuldigd van onoirbare praktijken. Mates eiste een onderzoek naar de wijze van optreden van justitie door een ander dan de attorney-general Nicholas Lyell, lid van het kabinet-Major en de functionaris die aan de top van het opsporingsapparaat staat.

De regering heeft een dergelijk onafhankelijk onderzoek afgewezen met het verweer dat Sir Nicholas de beschuldigingen van Mates al heeft laten onderzoeken en dat ze ongegrond zijn. De aanval van Mates heeft de aandacht afgeleid van de omstreden donaties van buitenlandse zakenlieden aan Britse politieke partijen en de aandacht gevestigd op de activiteiten van het Serious Fraud Office, de zes jaar oude overheidsinstelling die fraude in de City moet opsporen.

Temidden van groot, en in deze vorm niet eerder vertoond, oproer in het parlement, beweerde ex-staatssecretaris Mates dat het Serious Fraud Office, de politie en de belastingdienst hebben samengespannen in het ondermijnen van de aandelenprijs van Nadirs Polly Peck-imperium door tijdens hun onderzoek naar Nadirs activiteiten voortdurend te lekken naar de pers. De Turks-Cypriotische zakenman is na een vooronderzoek van bijna drie jaar gevlucht uit Groot-Brittannië, naar Mates beweert onder druk van ontoelaatbaar optreden van de justitiële autoriteiten. Het SFO ontkent de beschuldigingen.

De toespraak van Mates creëerde oproer onder de Lagerhuisleden. Een deel van hen leek vanmorgen te denken dat Mates zich door Nadir heeft laten inpakken. Andere Lagerhuisleden menen dat Mates zich heeft laten meeslepen door emoties over het verlies van zijn baan als staatssecretaris voor Noord-Ierland, en weer andere vinden dat de regering ten minste opheldering moet verschaffen over de manier waarop ze de klachten van Mates eerder heeft onderzocht.

De Speaker, Betty Boothroyd, doorbrak de traditie dat een toelichting op ontslag uit het kabinet zwijgend door de Lagerhuisleden wordt aangehoord, omdat Mates naar haar mening contempt of court riskeerde door in te gaan op details van de Asil Nadir-affaire, terwijl diens berechting nog moet komen. Keer op keer waarschuwde ze Mates, en keer op keer kwam Mates hardnekkig terug op zijn tekst. Zijn verdediging was dat het Lagerhuis er recht op had de achtergronden te horen, die ertoe hebben geleid dat hijzelf zijn baan heeft verloren en die Nadir hebben doen vluchten. “Een stap die ik diep betreur en die ik zeker niet goedkeur”, alduis Mates.

De beschuldiging dat het SFO Asil Nadir heeft onderworpen aan “een berechting door de pers” wordt vanmorgen gesteund door een aantal Britse kranten, dat het SFO er ook van verdenkt dat het hen - anoniem - heeft getipt over aanstaande spectaculaire arrestaties en invallen. De befaamde arrestatie van Kevin Maxwell - waarbij diens echtgenote in nachtpon uit het slaapkamerraam schreeuwde: “Piss off, of ik roep de politie”, alleen om te horen te krijgen: “Madam, wij zijn de politie!” - is in elke Britse huiskamer te zien geweest. Nadirs arrestatie, op 14 december 1990 na aankomst op Heathrow, werd ook al door een menigte persvertegenwoordigers bijgewoond.

Lord Spens, een van de van rechtsvervolging ontslagen verdachten in de zogenaamde Guinness-affaire, zegt vanmorgen dat het SFO zich politiek laat manoeuvreren en uit is op “het succes van de dag”, teneinde zijn eigen nut te bewijzen. Maar anderen wijzen erop dat verdachten zich altijd beklagen, om zichzelf in een zonnig daglicht te plaatsen. Michael Mates, zeggen ze, zou Asil Nadir niet zo blindelings hebben moeten geloven en hem zeker geen horloge hebben moeten sturen met de tekst: “Laat je door die klootzakken niet klein krijgen.” Mates zelf ontkent emotie. “Er is iets mis met het systeem. Het enige dat ik vraag is een onafhankelijke scheidsrechter. Als die zegt dat ik ongelijk heb, vouw ik mijn tent op en ga.”