Slachtoffer kan 24 uur leven met "noodbloed'

AMSTERDAM, 29 JUNI. Het Centraal Laboratorium van de Bloedtransfusiedienst (CLB) van het Nederlandse Rode Kruis is er in geslaagd "noodbloed' te ontwikkelen. Daarmee kunnen bijvoorbeeld verkeersslachtoffers, militairen op het slagveld en operatie-patiënten met veel bloedverlies effectief worden geholpen, zonder dat hun bloedgroep is bepaald. Het ministerie van defensie heeft het project deels betaald.

Het CLB gaat nu beginnen met proeven bij varkens en apen. Bij het "noodbloed' gaat het, aldus een van de onderzoekers van het CLB, dr. J.C. Bakker, om een gemodificeerde hemoglobine-oplossing. Bij proefdieren heeft de oplossing aangetoond goed zuurstof te vervoeren, lang genoeg in de bloedvaten te blijven en geen giftige eigenschappen te bezitten. De oplossing moet wel uit menselijke bloedcellen worden bereid en is daardoor geen "kunstbloed'. De vloeistof kan worden verhit zodat zij vrij is van virussen.

Een van de grote voordelen van dit noodbloed is dat het jaren houdbaar is. Op dit ogenblik zijn rode bloedcellen, die transfusiediensten op voorraad moeten hebben voor bloedtransfusies, slechts een week of vier houdbaar.

Hemoglobine in de rode bloedcel heeft als taak zuurstof te transporteren vanuit de longen door het lichaam. In 1933 werd aangetoond dat hemoglobine ook buiten de rode bloedcel zuurstof kan transporteren. Later bleek echter dit "vrije' hemoglobine problemen te geven in de nieren. Pas begin jaren tachtig werd duidelijk dat het hemoglobinemolecuul veranderd moest worden om vergiftigingsverschijnselen te vermijden.

Het CLB toonde in 1983 aan dat de hemoglobinemoleculen aan elkaar gekoppeld moeten worden door een fosfaatverbinding, waardoor het langer in de bloedcirculatie kan blijven. Het ministerie van defensie heeft het onderzoek financieel gesteund in de verwachting dat het CLB "noodbloed' kon ontwikkelen waarmee een slachtoffer in elk geval 24 uur kon worden geholpen.

De onderzoekers zullen als "grondstof' voor de oplossingen menselijke rode bloedcellen kunnen gebruiken van - incourant - donorbloed dat in voorraad is, maar maximaal vier weken kan worden bewaard. Voordat het ongebruikte bloed wordt vernietigd kan het hemoglobine er uit worden gesoleerd. Dat niet gebruikte bloed maakt slechts één tot vijf procent uit van de totale hoeveelheid bloed die in Nederland wordt gedoneerd, maar is voldoende om voorraden voor rampsituaties aan te leggen. Als op grote schaal chirurgische patiënten geholpen zouden moeten worden met dit noodbloed zouden echter meer donoren moeten worden gerecruteerd.