Opnieuw de WAO

TERWIJL OP DE RADIO al maandenlang een reclamespot schalt waarin wordt gezegd dat “de nieuwe WAO nu een feit is”, blijken in de Eerste Kamer de aarzelingen over het politiek zo geladen wetsvoorstel dusdanig te zijn dat het vrijwel uitgesloten is dat de invoeringsdatum van 1 juli nog wordt gehaald.

Het verzet van de Senaat past geheel in de dramatische vormen die het WAO-wetsvoorstel gaandeweg heeft aangenomen. Nog twee weken en dan is het precies drie jaar geleden dat premier Lubbers en vice-premier Kok op een nachtelijk uur het WAO-plan presenteerden. Sindsdien zijn reputaties geknakt, politieke partijen in verwarring geraakt en politiek verantwoordelijken weggezonden. In de tussentijd hebben de meeste werknemers via hun CAO afspraken gemaakt dat ze althans als eventuele arbeidsongeschikte in hun portemonnee niets van de wijzigingen merken. Maar de trieste realiteit is dat de nieuwe WAO ondanks alles na al die commotie nog steeds geen feit is.

De bezwaren van de Eerste Kamer spitsen zich toe op de positie van chronisch zieken en mensen met een "progressief' ziektebeeld. Deze groep kan zich niet of slechts door middel van extreem hoge premies particulier bijverzekeren om het door de kabinetsplannen ontstane WAO-gat te kunnen dichten. Een groep ook die echt een uitzonderingscategorie is geworden nu de praktijk heeft uitgewezen dat werknemers zich inderdaad massaal hebben bijverzekerd tegen de financiële gevolgen van het wetsvoorstel.

HET PLAN WAARMEE de nieuwe staatssecretaris van sociale zaken, J. Wallage, enkele weken geleden kwam om het probleem op te lossen kon alleen door een nieuwkomer worden aangedragen. Zijn idee om van particulier bijverzekerden een solidariteitsbijdrage te vragen voor het betaalbaar maken van de aanvullende verzekering van de chronisch zieken, was namelijk strikt genomen tegen de geest van het kabinetsplan, dat juist voorziet in decollectivisering. Het advies dat de Verzekeringskamer gisteren over dit voornemen heeft uitgebracht komt er op neer dat een solidariteitsbijdrage ten behoeve van een waarborgfonds slechts wettelijk kan worden afgedwongen. Maar daardoor komen de bewindslieden van sociale zaken helemaal in een paradoxale situatie. Het zou immers betekenen dat bij wet een collectieve compensatieregeling wordt getroffen voor een financiële beperking die elders per wet wordt veroorzaakt.

En zo staat het kabinet, twee dagen vóór de voorziene ingangsdatum, voor een tragische werkelijkheid: of het wetsvoorstel wordt geheel verworpen of er komt een regeling die de wetgeving op haar kop zet. De WAO: het begon bizar, het blijft bizar.