Binnenschippers bang voor verdere afkalving vracht

ROTTERDAM, 29 JUNI. Op een fikse steenworp van de Rotterdamse Brienenoordbrug liggen achttien schepen. De vlaggen zijn verborgen achter de hoge kranen van Verolme, de bemanning is verstopt achter middelhoog onkruid en wilde klaprozen. Eens bloeide hier een scheepswerf, nu leggen de schippers houten luiken over de gaten in de oude, verroeste kade. Ze maken zich op voor een lang verblijf op dit stuk niemandsland.

Voor de binnenvaartschippers Seine en Veuger en hun vrouwen is de maat vol. Al jaren zien ze steeds meer vracht buiten de zeven schippersbeurzen in Nederland om verdwijnen. Nog vorige week besloot het Belgische bedrijf Prayon en Ruppel een grote lading fosfaat buiten de beurs om te verhandelen. “Voor ons de druppel die de emmer deed overlopen”, zegt mevrouw J. Seine. De prijs per ton fosfaat: zeven gulden, bijna een gulden lager dan de vastgestelde minimumprijs. “Wj houden op de beurs de minimumprijs in stand, zodat zj onder die prijs kunnen duiken”, vult schipper G. Veuger aan.

Voor de schippers staat vast dat zij de ministeries van verkeer en waterstaat en economische zaken hun noodkreten moeten laten horen. “Een handtekeningenactie of protestmars maakt in Den Haag allang geen indruk meer”, verzucht een schippersvrouw. Dus besloten de kleine ondernemers tot het allerlaatste middel; ze weigeren lading en werk aan te nemen. Hun verdiensten vallen dan weliswaar weg, maar “soms moet je wel eens een kwartje uitgeven om later een gulden terug te verdienen”.

Op een drukbezochte actievergadering in Utrecht afgelopen zaterdag bleek 86 procent van de aanwezige binnenvaartschippers het hiermee eens te zijn. Gisteren legden de eersten het werk neer. De binnenvaarders vrezen afkalving van het zorgvuldig opgebouwde systeem van de evenredige vrachtverdeling, waarbij iedere schipper op zijn beurt moet wachten voordat hij een lading mag vervoeren. Hetzelfde dreigt te gebeuren met het vrijwillige systeem van de toerbeurten, waarbij de schippers om beurten op de Belgische en Franse steden mogen varen. De schippers eisen dat ook het toerbeurtsysteem in de Europese wetgeving wordt verankerd.

"Brussel' denkt daar heel anders over. Ruim een jaar geleden vaardigde de EG een richtlijn uit die de binnenvaart moet liberaliseren. De schippers hebben inmiddels ontheffing aangevraagd en krijgen, zo lang de aanvraag loopt, schorsing. “Vanuit Brussel is alles vrijheid en blijheid. Wij zullen niet de eersten en zeker niet de laatsten zijn die daartegen protesteren”, zegt J. Seine.

Voor de gevolgen van deze "vrijheid blijheid' verwijzen de schippers naar de handel met Duitsland. Daar geldt noch een systeem van evenredige vrachtverdeling noch vastgestelde bodemprijzen. Verladers willen voor een ton goederen vaak niet meer dan drie à vier gulden neerleggen. Om uit de kosten te komen, moeten man en vrouw 24 uur per dag varen. “Dan zie je elkaar op de trap bij het aflossen”, meent Veuger. De 43-jarige mevrouw Seine knikt.“Vroeger voeren mijn man en ik nachten door, nu wil ik dat niet meer. Ik leef niet alleen om die boot te varen.”

Ondertussen wijst Veuger op een bijkomstig voordeel van het systeem van de evenredige vrachtverdeling. Het verdeelt de pijn van de overcapaciteit - door de schippers steevast reservecapaciteit genoemd - eerlijk. Iedereen komt aan de beurt. Inmiddels is het aantal schepen dat zonder werk aan de kant ligt, toegenomen. Nu zijn er volgens Veuger ongeveer duizend schepen inactief, twee jaar geleden waren dat er "slechts' 300. “Maar toen scheepten we nog tien procent meer lading in en kende de Rijn bovendien gedurende vijf maanden laag water, waardoor de schepen minder konden vervoerden dan normaal.”

Natuurlijk zijn er schippers die wel bereid zijn dag en nacht voor minder geld te varen. Ze maken de familie Seine en Veuger boos, maar als mevrouw Seine hen bij de supermarkt tegenkomt, zegt ze nog altijd gedag. Om vervolgens een discussie aan te gaan, want “praten is nog altijd de beste manier.” In het verleden zijn de problemen tussen de binnenvaarders onderling of met de politie te vaak met de vuisten opgelost. De politie is zich daar terdege van bewust. 's Middags cirkelt een helicopter boven de achttien schepen. Aan de overkant meert een politieboot alvast opzichtig aan.