Vergelding na komplot tegen Bush; Roep om wraak na aanval VS op Irak

PAG.5 ACHTERGROND; PAG.9 HOOFDARTIKEL BAGDAD/WASHINGTON, 28 JUNI. Roepend om wraak tegen president Clinton hebben tienduizenden Irakezen gisteren in Bagdad zes slachtoffers begraven van de Amerikaanse aanval met kruisraketten op het hoofdkwartier van een Iraakse inlichtingendienst in de nacht van zaterdag op zondag.

In de Veiligheidsraad van de VN kreeg Washington later geen unanieme steun voor zijn actie, die was bedoeld als vergelding voor een verijdelde aanslag op ex-president Bush. Met name China toonde zich “diep bezorgd”, maar ook Frankrijk had reserves.

Irak heeft alle betrokkenheid bij de samenzwering, die in april door de Koeweitse autoriteiten werd bekendgemaakt, ontkend. Volgens Bagdad gaat het om een verzinsel van de Koeweitse autoriteiten. De Iraakse ambassadeur in Brussel vroeg zich af: “Welk belang heeft Irak erbij iemand te doden die al politiek dood is?”

Niet bekend

De chef van de Iraakse inlichtingendienst beloofde vanochtend wraak in een boodschap aan president Saddam Hussein die door de Iraakse pers werd gepubliceerd. “Wij gaan allen die Irak proberen aan te vallen najagen en we gaan hen kastijden”, verzekerde de man, wiens naam niet werd vermeld. Vice-president Al Gore had tevoren Irak juist gewaarschuwd geen wraak te nemen. Als voorzorgsmaatregel zijn een vliegdekschip plus ondersteuningsschepen naar de Golf gedirigeerd.

In Washington noemde president Clinton de actie een succes. Hij zei dat hij tot de aanval opdracht had gegeven omdat hij over overtuigend bewijs beschikte dat Irak achter het komplot zat om Bush te vermoorden tijdens diens bezoek aan Koeweit in april. Hij zei dat de VS een samenzwering tot moord op Bush niet onbeantwoord konden laten, en meende dat de boodschap was overgekomen.

Pag 5: Steun voor VS in V-raad niet unaniem

Minister van buitenlandse zaken Warren Christopher sprak van een “goede, sterke boodschap”. Minister van defensie Les Aspin suggereerde dat de aanvallen mede waren bedoeld om medewerkers van president Saddam Hussein aan te sporen zich van hem te ontdoen.

Onze correspondent in New York voegt hieraan toe: De Verenigde Staten hielden gisteren in de Veiligheidsraad een presentatie met foto's met als doel te bewijzen dat Irak in april een aanslag op president Bush in de zin had. De Veiligheidsraadzitting had op verzoek van de VS plaats.

De VS kreeg geen unanieme steun voor zijn handelen. Van de permanente leden binnen de Veiligheidsraad reageerden alleen Groot-Brittannië en Rusland met volledige steun. Frankrijk was minder enthousiast terwijl China de actie “diep betreurde” en tevens de burgerslachtoffers die daarbij waren gevallen. Overige niet-permanente Veiligheidsraadleden die het woord voerden waren verdeeld. De Kaapverdische Eilanden, die namens de niet-gebonden landen (Djibouti, Pakistan, Marokko, Venezuela) binnen de raad sprak, was koel. De woordvoerende ambassadeur José Luis Jesus zei “kennis te hebben genomen van de Amerikaanse verklaring” maar onderstreepte terughoudendheid bij gebruik van geweld.

De reacties volgden op een verklaring van de Amerikaanse ambassadeur bij de VN, Madeleine Albright. “Diverse geheime bronnen steunen de conclusie van ons onderzoek dat de Iraakse regering het bevel gaf tot de terroristische aanslag op oud-president Bush”, zei Albright gistermiddag. De VS beroept zich daarbij op artikel 51 van het VN-handvest, dat elke lidstaat het recht geeft een andere staat aan te vallen uit zelfverdediging. “Zoals president Clinton gisteravond al aangaf, was dit een directe aanval op de VS, een aanval die een direct antwoord eiste.”

De verklaring door Albright bestond onder meer uit het tonen van zes foto's en een toelichting daarbij waarin zij onder andere inging op de achtergrond van de verdachten die in Koeweit worden vastgehouden. Vervolgens wees zij erop dat de ruimere context van de vergeldingsmaatregel de voortdurende weigering van Irak is om zich te schikken naar de VN-resoluties.

Albrights verklaring werd gevolgd door verklaringen van Irak en voorts door andere leden van de Veiligheidsraad. De Iraakse ambassadeur bij de VN, Nizar Hamdoon, noemde de aanval “een daad van agressie tegen Irak”. De aanval van het afgelopen weekeinde “maakt deel uit van het Amerikaanse beleid dat gericht is op machtsinperking van Irak”.

Volgens Hamdoon zullen de VS de aanval gebruiken “om er nationaal en internationaal politiek voordeel uit te slepen.” Na afloop van de zitting voegde Hamdoon er aan toe dat “de toelichting door Albright een zwakke vertoning was. Niemand was erg onder de indruk van deze bewijzen.”

Hamdoon vond het onjuist dat de VS niet met de bewijzen naar Irak zijn gekomen maar het recht in eigen hand hebben genomen. Hij vroeg zich af wat dan nog het nut was om achteraf een verklaring af te leggen. Volgens Hamdoon “steunt Irak een onafhankelijk onderzoek van de Amerikaanse beschuldigingen en de bewijzen die zij zeggen te hebben.”

De Britse VN-ambassadeur Sir David Hannay vond de Amerikaanse actie “passend en in verhouding” tot de daad die de aanleiding was. Japan zag het handelen van de VS als logisch voortvloeiend uit de omstandigheden maar riep op om in VN-verband naar manieren te zoeken om op internationaal terrorisme te reageren.