Turnster Köhler overwint groeistoornis en vertwijfeling; Succes Köhler leidt aandacht af van problemen turnbond

BEVERWIJK, 28 JUNI. De inspirerende inzet van turnster Stasja Köhler en de gebroeders Selk bepaalde dit weekeinde het gezicht van het tweedaagse nationale turnkampioenschap. Vooral Köhler is ondanks haar jeugdige leeftijd (14) sterk in de communicatie met haar publiek. Haar prestaties werden hogelijk gewaardeerd. Zaterdag won zij de meerkamp, gisteren twee toestelfinales. Maar in een klein en kwalitatief zwak deelnemersveld is men al snel koningin.

Slechts vier turnsters kwamen op de vloer, van wie op papier alleen Wyke Karten uit Hippolytushoef en de Amsterdamse Köhler serieuze titelkansen hadden. Het vertrek van bondstrainer Boris Orlov eind vorige maand had Monique Slootmaker - vorig jaar bij het EK excellerend - en Marit Jonker, het talent voor de toekomst, doen besluiten de pijp aan Maarten te geven. Wyke Karten die ook twee jaar in de leer was bij Orlov kon de moed nog opbrengen door te gaan tot aan het NK. Wel moest ze daardoor de laatste maand op Papendal doorbrengen met bondscoach GertJan Nieuwstad en dat was even slikken, want het was juist de slechte communicatie met Nieuwstad die haar twee jaar geleden deed besluiten het toen nog bestaande turninternaat te ruilen voor de Russische trainer Orlov. Dit weekeinde straalde ze eenzaamheid uit. In Beverwijk toonde Karten wel de wil te presteren, maar in fysiek opzicht heeft ze sinds het WK in april veel moeten inleveren. Haar oogst beperkte zich tot winst in de balkfinale.

De waardering voor Köhler was met name moreel. Haar prestaties waren objectief gezien een jaar geleden toen ze de jeugdtitel won, stabieler en technisch hoogstaander. Zelfs Bela Karolyi, de coach van wereldsterren als Nadia Comaneci, Mary Lou Retton en Kim Zmeskal was onder de indruk van het talent Köhler. Hij nodigde haar zowaar uit naar Houston in Texas te komen om onder zijn leiding aan een internationale carrière te werken. Naarstig werd naar financiële fondsen gezocht. Inmiddels volgde ze haar trainer Gerrit Beltman naar Stuttgart, die het nieuwe topsportbeleid van de KNGB letterlijk de rug toekeerde. Bij een medische controle werd een groeistoornis in het heupgewricht ontdekt. Een operatie volgde. Op 7 januari vertrok ze vanuit Stuttgart voor een tweeweekse vakantie naar Amsterdam. Een periode van vertwijfeling brak aan. Terug naar Beltman of in Amsterdam bij coach Otto Sanders blijven. Het werd het laatste. Maanden van revalidatie volgden. De KNGB had haar op medische gronden volledig afgeschreven en werd op 1 juni verrast door het verzoek om deel te nemen aan de nationale titelstrijd. Toestemming was nodig, want Köhler had geen kwalificatiewedstrijd geturnd. Eén dag voor de titelstrijd kwam die toestemming los.

Köhler was in Beverwijk dus de sterkste onder de zwakken. Dat realiseerde zij zich na afloop ook zelf. “Ik moet nog veel stabieler worden. Ook moet ik meer moeilijke elementen opnemen in de oefeningen.”

Voor de KNGB was de verrassende revelatie van Köhler een zegen. Het leidde de aandacht even af van de interne strubbelingen. Het huidige topsportbeleid met het Premie Sponsor Plaatsensysteem als speerpunt wordt in den lande fel bekritiseerd. Het zogenaamde PSP-systeem looft (geringe) premies uit voor geleverde prestaties. Otto Sanders is principieel tegenstander: “Ethisch onverantwoord. Jonge turnsters verworden tot handelswaar.” De Amsterdamse club Turning Spirit wenst niet gerekend te worden tot een "testbatterij' van technisch directeur Bart Buijs. Plichtmatig liep Buijs in Beverwijk rond. Met de perifere clubcoaches is sedert zijn komst (eind 1991) geen enkele communicatie. Toch lijkt zijn positie stabiel. “In Nederland lopen veel opportunisten rond. Veel coaches slikken hun commentaar in als er rechtstreeks om gevraagd wordt”, poneert Gerrit Beltman die met ingang van donderdag voor drie jaar gecontracteerd is als chef-trainer van de Swäbische Turnbond. Vandaag heet hij in Stuttgart zijn nieuwe "assistent' Orlov welkom.

Voor de KNGB is Buijs echter effectief. Het omvormen van het turninternaat op Papendal tot regionaal steunpunt en het toepassen van het sterfhuisprincipe van de overige steunpunten levert grote bezuinigingen op. Dat was nodig, want financieel wanbeheer had in 1991 geleid tot een overschrijding van de begroting met maar liefst vier ton. Buijs zal dus voorlopig nog wel in functie blijven. Boris Orlov trok daaruit zijn conclusies: “De KNGB heeft mij niet nodig. In het nieuwe beleid is er in Nederland geen werk voor mij.”

Interim-bondscoach GertJan Nieuwstad verwacht deze week een driejarig contract met de KNGB te sluiten. “Het turnen in Nederland is er niet mee gebaat”, reageert Gerrit Beltman. “Elke clubcoach gaat toch zijn eigen gang.” Sjaak Kalverboer, al tien jaar hofleverancier van geschoold turntalent, deelt die mening: “Een bondscoach moet primair geaccepteerd worden als vakman en daarnaast goed kunnen organiseren.” Nieuwstad ontwierp in de interimperiode nieuwe oefenstof-inhouden voor het KNGB-wedstrijdsysteem. In Beverwijk zou dit aan alle coaches gepresenteerd worden, ware het niet dat het sectiebestuur wedstrijdsport het plan afblies. “Er is geen draagvlak voor dit plan”, verklaarde sectiebestuurslid Frans van Elteren. Hij probeert nu voor september met een projectgroep een beter plan voor te bereiden.

De chaos in het damesturnen staat in schril contrast met de ogenschijnlijke rust bij de mannen. De bondscoaches Jesus Hernandez en Li Ming werken al jaren gestaag aan zowel de jeugd als de top. Titelverdediger Christian Selk werd zaterdag verslagen door jongere broer Alexander. Alexander werd vorige maand in de zeskamp tweede bij het Europees jeugdkampioenschap en won in Genève tevens de rekstokfinale. Gisteren nam hij tegen het advies van coach Hernandez te veel risico en blesseerde zich tijdens zijn eerste actie op vloer. Christian won mede daardoor vijf van de zes finales. Aan het rek excelleerde de Deventenaar met 9.700, de hoogste toernooiscore. In het kielzog van de Selk-broeders worden anderen meegezogen. Met name Eddy Akerboom uit Zoetermeer en Tzvetomir Borisov uit Scherpenzeel droegen bij aan een enerverende strijd.