Legerleider en president van Hati vermijden het contact

NEW YORK, 28 JUNI. Op de eerste dag van de onderhandelingen over herstel van de democratie op Hati hebben de militaire leider, Raoul Cédras, en de verdreven president, Jean-Bertrand Aristide, nog niet samen aan tafel gezeten. De militairen stemden toe in het overleg, nadat afgelopen woensdag een internationaal olie- en wapenembargo tegen Hati in werking trad. Duizenden Hatianen demonstreerden gisteren in New York voor de terugkeer van Aristide.

VN-bemiddelaar Dante Caputo en twee Amerikaanse congresleden pendelden gisteren heen en weer tussen de gebouwen waar Aristide en Cédras zich bevonden. Uit vrees voor ongeregeldheden worden de onderhandelingen niet gevoerd in het hoofdkwartier van de Verenigde Naties, zoals oorspronkelijk de bedoeling was, maar op Governor's Island, een eilandje in de haven van New York waarop een basis van de Amerikaanse kustwacht is gevestigd.

In New York leven 400.000 Hatianen die gevlucht zijn na de coup in 1991. Ongeveer tienduizend van hen verzamelden zich gisteren bij het hoofdkwartier van de VN om te demonstreren voor de terugkeer van Aristide. Sommigen keerden zich tegen de onderhandelingen. “Cédras is een moordenaar, een drugshandelaar en een terrorist en moet niet naar de Verenigde Naties komen”, zei een van de organisatoren van de demonstratie.

Cédras liet Hati zaterdag achter onder het bevel van drie hoge officieren. Het was de eerste keer dat hij Hati verliet sinds hij aan de macht kwam door de coup waarbij Aristide werd verdreven. Voor zijn vertrek riep Cédras de bevolking op tot kalmte. “Laat er geen schot worden gelost,” zei hij. Gisteren had echter al een incident plaats. Politietroepen verstoorden een mis in een krottenwijk van Port-au-Prince, waar kerkgangers pamfletten met Aristide's beeltenis verspreidden en leuzen tegen het leger riepen. De politie, die gelieerd is aan het leger, schoot traangasgranaten af en ging de kerkgangers met wapenstokken te lijf. Een vrouw werd in de benen geschoten. De actie was rechtstreeks te zien op de staatstelevisie, die de mis uitzond, tot abrupt werd overgeschakeld op een herhaling van de toespraak die Cédras hield voor zijn vertrek. Vier demonstranten werden meegenomen voor ondervraging, maar later op de dag weer vrijgelaten.

Waarnemers van de Verenigde Naties hebben ook melding gemaakt van gewelddadigheden tijdens een algemene staking vorige week donderdag.Veel militairen in Hati zijn tegen de onderhandelingen in New York en hebben gedreigd Aristide te zullen doden als hij terugkeert. Ook de gevreesde militie Tonton Macoutes, het onderdrukkingsapparaat van de vroegere dicatator Jean Claude Duvalier, laat weer van zich horen. “Ik ben klaar voor een burgeroorlog”, zei de leider van de beweging, Evans Nicolas, toen hij vorige week op uitnodiging pro-militaire parlementariërs het parlement toesprak.

Bemiddelaar Caputo zei gisteren dat de sfeer van de gesprekken die hij voerde met Aristide en Cédras aangenaam was en dat er een “gemeenschappelijke basis” was. “We hebben het niet over bijzaken gehad”, zei Caputo nadat hij ruim vijf uur met Cédras had gepraat. “Alle belangrijke kwesties zijn aan de orde gekomen: de overdracht van de macht, veranderingen in de legerleiding en de terugkeer van de president.” Overeenstemming was volgens Caputo echter nog niet bereikt. Hoe lang de onderhandelingen zullen duren is onbekend. Sommigen betwijfelen of Cédras wel afstand wil doen van de macht. Medewerkers van Aristide achtten het mogelijk dat er geen gesprek van man tot man gevoerd wordt tot er onder leiding van Caputo een akkoord bereikt is.

    • Lucas Ligtenberg