"VS is allergisch voor Nederlands belastingbeleid'; Het nieuwe belastingverdrag maakt eind aan brievenbusmaatschappijen

DEN HAAG, 26 JUNI. Koningin Beatrix gaat volgend week zeilen. Werk aan de winkel voor de Tweede Kamer, want een aantal belangrijke stukken is, voorzien van de handtekening van de vorstin, vervroegd naar het parlement gestuurd. Daaronder is ook het nieuwe belastingverdrag met de Verenigde Staten.

Het huidige verdrag dateert van 1948 en dankzij deze overeenkomst vestigden veel multinationals hun hoofdkantoor in Nederland.

De belastingovereenkomst moet voorkomen dat inkomsten dubbel worden belast, zowel in Nederland als in de VS, en biedt investeerders zekerheid over de fiscale behandeling. De ministerraad heeft het belastingverdrag in november vorig jaar al goedgekeurd.

Nadat het Nederlandse parlement en de Amerikaans Senaat hun fiat hebben gegeven, wordt het verdrag naar verwachting op 1 januari 1994 van kracht. Topambtenaar mr. D.E. Witteveen van Financiën: “Er is in de VS een brede steun voor dit verdrag. Beide partijen weten dat het geen perfect verdrag is, maar realiseren zich dat dit het maximaal haalbare is.”

Witteveen, directeur-generaal fiscale zaken, is twee weken geleden naar de VS geweest om kennis te maken met zijn nieuwe door president Clinton benoemde collega's. De vrees bestond dat de opvolger van president Bush Nederland de duimschroeven verder zou aandraaien. In zijn verkiezingscampagne beloofde Clinton dat buitenlandse ondernemingen de komende vier jaar in totaal 45 miljard dollar meer aan belastingen moeten gaan betalen. Maar Witteveen zegt van een aandrang tot aanscherping niks te hebben gemerkt.

Waarom is er ruim tien jaar over het verdrag onderhandeld?

“Eén: internationale onderhandelingen duren altijd lang en als je elkaar twee keer per jaar ziet, is tien jaar niet veel. Twee: het gaat om een zeer complexe materie. Drie: aan het begin van de Reagan-periode is het belastingsysteem ingrijpend gewijzigd. De Amerikanen hadden hun handen vol aan het omgooien van het systeem. Hetzelfde geldt ook een beetje voor Nederland toen wij bezig waren met de voorstellen van de commissie-Oort. En vier: we hadden een verdrag.”

In het nieuwe belastingverdrag zijn de eisen aangescherpt waardoor de Nederlandse fiscus, volgens schattingen van belastingadviseurs, ongeveer 500 miljoen gulden aan inkomsten misloopt.

“De gevolgen voor de Schatkist zijn op korte termijn marginaal. Op langere termijn levert dit verdrag voor Nederland zelfs een voordeel op. Het is relatief gunstig vergeleken met andere Europese landen en daarom zullen meer buitenlandse bedrijven zich hier gaan vestigen. Verder heb ik geen inzicht in rekensommen van belastingadviseurs.”

Wat zijn de gevolgen voor de Nederlandse economie van het nieuwe verdrag?

“In vergelijking met een aantal afgesloten verdragen met andere Europese landen - Frankrijk, Spanje, Duitsland - is ons verdrag beter. Wij hebben in vergelijking met de Duitsers veel meer aandacht besteed aan de Europese component. Niet alleen Nederlandse bedrijven profiteren van het verdrag, maar ook Europese bedrijven die een vestiging hebben in Nederland. Dat is een voordeel vergeleken met andere Europese landen.

“En de rol van brievenbusmaatschappijen in Nederland is uitgespeeld. We kiezen voor rokende schoorstenen in plaats van brievenbussen.”

Hoe kan Nederland een beter verdrag afsluiten dan Duitsland?

“Duitsland is een groot land en daardoor meer in zichzelf gekeerd. Duitsland heeft gezocht naar een versterking van zijn eigen positie, minder aandacht voor Duitsland als knoopunt in Europa. En psychologisch geldt Nederland als een belangrijk land.”

Een trouw bondgenoot en de liefde van de Amerikanen voor koningin Beatrix?

“Je kunt dat niet meten, maar ik denk dat het een belangrijke rol heeft gespeeld.”

Wat is de belangrijkste concessie van Nederlandse zijde geweest?

“Wij zeggen: "Je hebt recht op het belastingverdrag totdat is bewezen dat je er een rommeltje van maakt'. De Amerikanen zeggen: "Je hebt geen recht op het verdrag totdat je bewijst dat je een goede kerel bent'. Dat aan elkaar smeden heeft lange tijd geduurd, waarbij we hebben ingestemd met de Amerikaanse benadering.”

De VS wilde dat Nederland de belastingparadijzen zou gaan aanpakken. Is Den Haag gezwicht voor Washington?

“Neen. Het proces is wel versneld. In de VS is men naar mijn mening overdreven allergisch voor de zogenoemde tax-havens. En men is super-allergisch voor de rol van Nederland daarin. In de Amerikaanse publieke opinie heerst de mening dat Nederland een fiscaal Sodom en Gomorra is. Wij hebben afgesproken dat we kritisch naar de tax-havens gaan kijken. Met onze huidige wetgeving kunnen we de uitwassen bestrijden. Maar je ziet een tendens in de wereld dat mensen meer hechten aan wetten dan aan de uitspraken van rechters. We gaan op korte termijn met een notitie naar de Kamer.”

Hoe gaat Nederland de belastingparadijzen nu te lijf?

“Een voorbeeld: een Nederlands bedrijf heeft bepaalde kosten in een tax-haven. Deze kosten zijn aftrekbaar voor de Nederlandse belasting. We gaan nu strenger controleren waaraan die uitgaven zijn besteed.”

Op dit moment hoeft een bedrijf in Nederland geen belasting te betalen, wanneer dit al in een ander land - dus ook een tax-haven - is gebeurd; de zogenoemde deelnemingsvrijstelling. Die blijft ongewijzigd?

“Ja, we gaan wel de voorwaarden wat aanscherpen en strenger controleren of bedrijven ook daadwerkelijk belasting in andere landen betalen. In sommige landen heb je de situatie dat bedrijven weliswaar zijn onderworpen aan de belastingplicht, maar dat je geen belasting hoeft te betalen. We gaan controleren of die belasting ook wordt betaald.”

    • Cees Banning