Miljoenenstad Wuhan wenst explosief te groeien

Burgemeester Zhao Baojiang van de centraal-Chinese miljoenenstad Wuhan koestert grootse ambities. Eerst kuststeden als Shanghai economisch inhalen; en daarna de vier "kleine draken' van Oost-Azië: Taiwan, Hongkong, Singapore en Zuid-Korea. En dat allemaal binnen twintig jaar.

Burgemeester Zhao Baojiang van de zeven miljoen inwoners tellende stad Wuhan aan de Yang Tse-rivier - vanaf de kust 1200 kilometer landinwaarts - heeft zichzelf twee termijnen gesteld: in vijf tot tien jaar de grote kuststeden, met name Shanghai inhalen, en in tien tot twintig jaar de vier "kleine draken' van Oost-Azië (Zuid-Korea, Taiwan, Hongkong en Singapore). Maar Shanghai is nu zo'n magneet voor binnen- en buitenlandse investeerders dat het een ondoenlijke taak lijkt.

Burgemeester Zhao geeft zelfs toe dat in Wuhan - een conglomeraat van de drie oude industriesteden Wuchang, Hankou en Hanyang aan de samenvloeiing van de Yang Tse- en de Han-rivieren - het ontwikkelingstempo jarenlang trager is geweest dan in de andere grote Yang Tse-stad Chongqing, duizend kilometer verder landinwaarts.

Als excuus daarvoor voert hij aan dat Chongqing veel eerder een bevoorrechte behandeling van de centrale regering kreeg. Wuhan is de grootste stad en tevens provinciale hoofdstad van de provincie Hubei (50 miljoen inwoners) en heeft daarom twee bureaucratische niveaus. Chongqing is wel de grootste stad van de provincie Sichuan, maar is geen provinciale hoofdstad en is daarmee vrijgesteld van de jurisdictie van de provinciale overheid. Chongqing heeft daarmee nog steeds een meer gunstige fiscale relatie met Peking dan Wuhan, dat ook nog een deel van zijn revenuen aan de provincie Hubei moet afdragen. Maar Wuhans inhaalmanoeuvre is in volle gang en de kloof wordt kleiner.

Het inhalen van de vier kleine draken is een nog grotere opgave voor burgemeester Zhao, een 52-jarige architect. Hij is nog geen dag terug van een bezoek aan de kleinste draak, Singapore, en hij spreekt er met diep ontzag en bewondering over. “Die stad wordt nog beter bestuurd dan Hongkong. De openbare orde, de verkeersdiscipline, de hygiëne. Fantastisch. Ik ben twee jaar geleden in de VS geweest. Amerikaanse steden zijn ver de mindere.” Maar is de prijs voor Singapore's perfectie geen verlies aan persoonlijke vrijheid? Zhao kaatst terug: “Wat is de waarde van vrijheid, zoals in Bangkok, als je vier, vijf uur in een file moet staan? Dan kun je beter drastische maatregelen nemen en restricties opleggen.” Helaas voor hem lijkt Wuhan meer op Bangkok dan op Singapore.

Tijdens zijn verblijf van vijf dagen in Singapore heeft Zhao niet minder dan 27 overeenkomsten getekend met een totale waarde van 178 miljoen dollar. Hij zegt: “Singapore beleeft nu pas zijn "China-koorts" die Hongkong in 1984 en Taiwan in 1988 kreeg.” De burgemeester van Wuhan raakt niet uitgepraat over Singapore's ex-premier - nu "Senior-Minister' - Lee Kuan Yew, die net terug was van zijn zoveelste reis naar China en daarover vertelde op de BBC World Service Television. Lee, die als een soort adviseur van de Chinese leiders wordt beschouwd, onderstreepte het historische belang van de versnelde, verdere opening van de Chinese markt en zei dat Singapore een nieuwe externe dimensie aan zijn economie nodig heeft. “Maar vanwege de niet te overtreffen voorsprong die Hongkong en Taiwan in de zuidelijke kustprovincies van China hebben, moet Singapore zich op een ander gebied concentreren: het Yang Tse-dal”. En daar ligt burgemeester Zhao's Wuhan.

Intussen groeit in Maleisië en Indonesië de bezorgdheid over de "China-koorts', niet alleen van de Singapore-Chinezen - 76 procent op een bevolking van 2.8 miljoen - maar ook van de rijke Chinezen in die landen zelf. Zij brengen hun miljoenen in toenemende mate naar het land van hun voorouders, doorgaans ook in de provincies Guangdong en Fujian. Daarmee begint een oud probleem terug te keren: waar ligt de loyaliteit van de Overzeese Chinezen? In de jaren vijftig en zestig waren de Chinese have-nots in Zuidoost-Azië actief in maostische revolutionaire bewegingen met het doel een groot Aziatisch revolutionair rijk onder leiding van China te creëren. De kwestie van loyaliteit was toen het grootste probleem in Indonesië, waar de door China bewapende communistische partij dichtbij een machtsovername kwam.

Pag 14: Wuhans grenzeloze ambities

Nu, in de jaren negentig zijn het de Chinese haves, die deels uit gouddorst, deels uit ethnische affiniteit en trots op China's nieuwe successen hun miljoenen niet in hun landen van domicilie investeren, maar in het historische moederland.

Burgemeester Zhao van Wuhan begroet, zich wellicht onbewust van de implicaties, de China-drang van de Overzeese Chinezen. “Zij hebben echt een patriottisch hart”, zegt hij. “Zij zijn allemaal "afstammelingen van de Gele Keizer' en willen hun kapitaal op het vasteland investeren om de levensstandaard van hun broeders en familieleden in hun bakermat te verbeteren.” Zuidoost-Aziatische leiders, die dit horen, krijgen nachtmerries. Bevinden de harten van hun kapitaalkrachtige Chinese minderheden zich in China en niet in hun landen van vestiging, waar de meesten al generaties wonen? Is dat de eerste stap op weg naar een wereldwijd Chinees economisch-financieel imperium?

Het is een ritueel voor elke Chinese functionaris om Deng Xiaopings reis naar Zuid-China, voorjaar 1992, als het begin van de nieuwe Chinese investeringshausse te bejubelen. Burgemeester Zhao zei dat er in de acht jaar vòòr 1992 116 buitenlandse investeringen waren, maar alleen in 1992 al 485. Gedurende het eerste kwartaal van dit jaar waren het er zelfs 334, gemiddeld drie per dag. Grootste nieuwe investeerder is Peter Woo uit Hongkong en verder Chinese groepen uit Hongkong, Taiwan, Thailand, en Indonesië. Wharf Holdings uit Hongkong, het bedrijf van scheepsmagnaat wijlen Sir Y.K. Pao, nu geleid door zijn schoonzoon Peter Woo zal een electriciteitscentrale en een stedelijk tram-systeem in Wuhan bouwen. Maar vlaggeschip van zijn activiteiten wordt een container-overslagcentrum in de binnenlanden aan de Yang Tse, via een snel treinensysteem met Hongkong verbonden. Het strategische toekomstplan van Hongkongs grote zakenlieden is jarenlang geweest een "Hongkong Plus', dat wil zeggen Hongkong als financieel- en transportcentrum voor de hele Chinese kust, maar Peter Woo is met het plan "Hongkong Plus Plus' gekomen, te weten Hongkong plus de kust plus het Yang Tse-dal als één super-transportsysteem.

Maar Peter Woo weet dat naarmate grote kuststeden als Kanton, Shanghai en Tianjin zich versneld ontwikkelen, zij Hongkong steeds minder nodig zullen hebben. Hongkong zoekt daarom naar een nieuw achterland. En Wuhan is het hart van wat men "het eigenlijke China' (China Proper) noemt. Burgemeester Zhao beklemtoont daarom dat Wuhan de gunstigst gelegen stad van China is, temidden van een vruchtbare laagvlakte en op het drukste spoorwegknooppunt, halverwege Hongkong-Peking en halverwege Shanghai-Chongqing. Een groot nieuw internationaal vliegveld dat reusachtige Boeing 747's kan ontvangen, komt later dit jaar gereed.

Het enige wat ontbreekt is tempo om grote hoeveelheden goederen snel naar de kust te krijgen. Scheepvaart over de Yang Tse naar Shanghai is te langzaam en de haven daar is chronisch verstopt. Peter Woo heeft hiervoor een magische oplossing gentroduceerd, de zogenaamde mega-containerisation. Dat wil zeggen een uitgestrekt gecoördineerd complex van container-terminals temidden van Wuhans al even uitgestrekte en snel uitbreidende industrie-terreinen, dat alle produkten, inclusief die van de landbouw uit de hele regio op speciale containertreinen naar Hongkong zet. Het geheel bestaat uit minstens twintig projecten met investeringen in de miljarden dollars, maar een definitief door Peking goedgekeurd plan is er nog niet. Burgemeester Zhao is zeer enthousiast over Peter Woo's visionaire "masterplan', dat perfect aansluit bij de grandioze plannen die elders in de stad al in uitvoering zijn of op de tekentafel liggen. Samengevat behelzen die de bouw of vernieuwing van vier (nieuwe) steden in of onder de rook van Wuhan: een staalstad in Wugang, een handelsstad in Hankou, een wetenschapsstad in Wuchang en een auto-stad in Zhuankou.

De staalstad, gebouwd in Sovjet-stijl in de jaren vijftig is zich met behulp van buitenlandse investeringen, met name uit Duitsland aan het renoveren met het doel de productie te verdubbelen van vijf naar tien miljoen ton staal.

De handelsstad is in feite een wederopbouw van de buitenlandse concessies uit de tijd dat Wuhan een door de Britten gedomineerde "verdragshaven' was. De vele verwaarloosde klassieke en barokke Europese bankgebouwen zijn echter aan vervanging toe. “In de hele stad zijn tweehonderd gebouwen van dertig verdiepingen en meer in aanbouw, waarvan de meeste handelskantoren, banken en winkelcentra in Hankou”, zegt Su Zhongsui, voorzitter van de Stedelijke Planningcommissie.

Een van Wuhans drie speciale ontwikkelingszones, de Dong Hu (Oostmeer)-zone moet uitgroeien tot de wetenschaps en hoge-technologie stad van Wuhan. De zone heeft 23 instellingen van hoger onderwijs en 56 ministeriële onderzoeksinstituten met bij elkaar 70.000 onderzoekers. Vlaggeschip van de high-tech investeringen is een joint-venture van Philips voor optische kabels en vezels, waar Philips overigens in het kader van de wereldwijde afstoting van zijn telecom-sector uit wil. De hoofdstraat in de zone is een kilometerslange rij van computer- en andere technische winkels.

De auto-stad is gecentreerd rondom een gigantische Frans-Chinese joint venture, waarin Citroën met gemengde kredieten van de Franse regering een bedrag van 4.7 miljard francs (1,67 miljard gulden) heeft genvesteerd. De Chinese investering is 7.8 miljard yuan (2.6 miljard gulden). Het project is moeizaam van start gegaan vanwege problemen met de kredietverlening. Maar het hoofdkantoor staat er nu en met het fabriekscomplex is een begin gemaakt. De fabriek zal in 1996 van start gaan en een kleine auto, de Shen Long (Heilige Draak) voor de binnenlandse markt produceren. In 1998 moet zij op volle toeren draaien en zullen 10.000 arbeiders 300.000 auto's per jaar van de band laten rollen. De Chinese partner Dong Feng (Oostenwind) zal als staatsbedrijf met de eigen produktie van vrachtwagens doorgaan en er met 80.000 werknemers jaarlijks 150.000 produceren. Over efficiëntie gesproken! In de auto-stad zal ook een joint-venture met partners uit Taiwan en Singapore 120.000 lichte personenauto's per jaar produceren. De autostad zal een nationaal autohandelscentrum worden, vanwaaruit roro-schepen de auto's over de Yang Tse zullen distribueren.

Burgemeester Zhao erkent dat er behalve Citroën en Philips weinig westerse investeringen in Wuhan zijn en dat verreweg de meeste nieuwe investeringen van Chinezen elders komen. Hij wijt dat deels aan de media. “Westerse zakenlieden staan onder invloed van negatieve propaganda. Hun China-beeld is niet correct en niet compleet. Daarom hebben zij te weinig vertrouwen.” Maar hij gelooft dat er desondanks steeds meer Europese en Amerikaanse bedrijven en banken naar Wuhan zullen komen “want zolang er winst te maken valt, zullen zij de kans niet voorbij laten gaan. De markt is groot, het investeringsklimaat verbetert met de dag. Zij die het eerst komen, zullen het eerst winst maken, zij die te lang wachten zullen de boot missen”.