Isabel Allende een geboren vertelster zonder eigen geluid

Zuidamerikaanse schrijversportretten. Zondag, Ned.1, 22.20-23.05u.

Tromgeroffel in het begin, bij de beelden van een romantisch oprijzend huis. Het Huis met de geesten natuurlijk, locatie en titel van het bekendste boek van Isabel Allende. Over haar gaat de vijf jaar oude documentaire die de KRO van de ZDF leende en die vergeven is van liefde voor de Chileense. Allen die over haar rapporteren - moeder, kapper, collega, haar kinderen - glimlachten. Guitig is ze, Isabel, altijd in de weer en zeer fantasierijk. Als een spons zuigt ze op wat ze ziet en hoort en ze verwerkt het tot eigen verhalen. Ook in haar periode als journaliste was ze vooral een geboren vertelster. Toen Salvador Allende, een verre oom, in 1973 werd vermoord en Pinochet aan de macht kwam, was ze al een nationale bekendheid, met kinderboeken, televisieprogramma's en toneelstukken op haar naam. Ze was medeoprichtster van een feministisch vrouwenblad en had met een bijdrage over "de ontrouwe vrouw' een rel veroorzaakt. Toch begon haar politiek benul pas toen te gloren. Ze ontdekte - het zijn haar eigen woorden - dat er kwaad was op de wereld en er kwam een eind aan de engelachtige ontwetendheid van de eeuwige tiener; ook dat zijn haar eigen woorden. Ze hielp dissidenten onderduiken en vluchtte ten slotte zelf naar Venezuela waar voor haar het echte schrijven begon. Het redde, zegt ze nu, haar leven, vergelijkbaar met hoe het Sheherazade verging. Door de wereld reizend deed ze verslag van de gruwelen die ze had gezien onder het motto: "vergeven', niet "vergeten'.

Het is het levensverhaal van het vroegere schalkje dat volwassen geworden maar nog altijd naëf het visioen uitdraagt van een wereld vol liefde, solidariteit en overgave. Het misse van de documentaire zit hem in de kritiekloosheid waarmee het verhaal wordt gepresenteerd. Ze is sentimenteel en naëf - "nep' zouden kinderen zeggen - maar ze herinnert tot overmaat van ramp in alles in negatieve zin aan Marquez, vorige week doelwit in dezelfde reeks, krachtig, geinig, overtuigend tot op de centimeter. Allende heeft in tegenstelling tot Marquez, niets te melden want ze heeft geen eigen geluid. De citaten die we horen - "het leven is lang en maakt veel bochten' - zijn bleke clichés. Er is Marquez in haar zinsritme, in haar beeld van grootouders als onuitputtelijke bron voor verhalen, in de hutspot die ze maakt van geschiedenis, mythevorming en overdrijving, maar bij Marquez worden alle geesten personages terwijl het bij Allende dolle spinsels blijven. Zij koketteert met gekte. En dan ook nog eens al die gele bloemen in beeld: het kenmerk van Marquez! Kon de KRO niets prikkelenders vinden? Ik denk aan Erik van Zuylens documentaire over vader-cronopio Cortázar die in deze Latijnsamerikaanse vierluik glorieus had gepast, of desnoods iets over Allende zonder reclametoon, want lezers heeft ze heus al wel, ook in Nederland.

    • Barber van de Pol