Democraten voorzichtig in steun Clintons budget

NEW YORK, 26 JUNI. Het politieke spel in de Amerikaanse Senaat is weer volgens de ongeschreven regels gespeeld. President Clintons begrotingsvoorstel, dat eind vorige maand ook al het Huis van Afgevaardigden met een krappe meerderheid passeerde, is weer iets bijgesteld na de behandeling door de andere helft van het Congres. Het plan gaat nog steeds uit van terugdringing van het begrotingstekort met 500 miljard dollar tussen nu en 1997 maar dat bedrag is aan het afkalven. Een definitief plan wordt over een maand verwacht.

De rollen van de beide politieke partijen staan in het spel min of meer vast. Alle Republikeinen stemmen per definitie tegen de voorstellen van de Democratische president en zijn partijgenoten. De Democraten steunen de voorstellen, tenzij zij vrezen de toorn van hun electoraat op te wekken. De senatoren Frank Lautenberg (New Jersey), Herb Kohl (Wisconsin), Joseph Lieberman (Connecticut), Dennis DeConcini (Arizona), Jeff Bingaman (New Mexico) en Richard Bryan (Nevada) moeten volgend jaar allemaal herkozen worden en zij gingen in de strijd over de voorstellen allemaal wel een keer met de Republikeinen mee.

Ze kozen de voorstellen waaraan ze steun verleenden of die ze afwezen zorgvuldig en politieke waarnemers vermoedden afgesproken werk, omdat uiteindelijk geen enkel voorstel door een Democratische stem sneuvelde. Lieberman ging met de Republikeinen mee in hun protest tegen verhoging van de accijns op benzine met 4,3 dollarcent, maar dat gebeurde pas toen al duidelijk was dat de accijnsverhoging geen gevaar liep. Zo kunnen de senatoren hun kiezers laten zien dat ze het een of ander niet hebben gesteund, zonder dat het voorstel tijdens de behandeling in gevaar is gekomen.

De Republikeinen kennen het spel natuurlijk ook en dienen sommige amendementen alleen maar in om hun opponenten tot een concreet standpunt te dwingen. Zij weten ook dat verhoging van de brandstofprijs en hogere belastingen op de "social security' (AOW) zeer gevoelig liggen. Als ze dat de betrokken senatoren tijdens een volgende politieke campagne kunnen aanwrijven komt dat zeer goed uit.

De behandeling van Clintons begrotingspakket in Huis en Senaat heeft nu twee geamendeerde versies opgeleverd. Op onderdelen zijn de versies gelijk wat betekent dat daar niet meer over gesproken hoeft te worden. Zo heeft Clinton voorgesteld om de vennootschapsbelasting te verhogen van 34 naar 36 procent. Zowel Huis als Senaat vinden dat te veel en komen uit op 35 procent. Daar mag de president straks zijn handtekening onder zetten.

In veel andere opzichten verschillen de versies. Van de energiebelasting die het Huis aanvaardde is een groot deel verdwenen. De geschatte opbrengst van 72 miljard dollar is teruggebracht tot 22,7 miljard doordat er eigenlijk een verhoging van de brandstofbelasting voor voertuigen voor in de plaats is gekomen. De luchtvaartmaatschappijen zijn vrijgesteld en ook het verkeer over water krijgt niet te maken met een verhoging.

Ook de voordelen voor kleine bedrijven zijn door de Senaat afgezwakt. Clinton, die de sector ziet als een van de motoren van een economisch herstel, wilde door het verruimen van de investeringsaftrek impulsen geven aan de werkgelegenheid. De Republikeinen zien dit als een voorbeeld van Democratische gretigheid om te besteden en hebben de aftrek vanaf het begin aangepakt. Het Huis verhoogde de aftrek van 10 naar 25 duizend dollar per bedrijf per jaar, maar in de Senaat is het bedrag teruggebracht tot 20.500. Onderdeel van hetzelfde voorstel was om kapitaalwinst door belegging in kleine bedrijven maar voor vijftig procent te belasten. Dat is nu door de Senaat geheel van tafel geveegd.

Een commissie samengesteld uit leden van Huis en Senaat moet in de komende week tot compromissen komen over deze en andere versies, voor zover die verschillen. Mogelijk zullen de Republikeinen proberen om de "belastingpoot' van Clintons voorstellen onderuit te halen en meer te snoeien op de bestedingen. Misschien dat de 500 miljard verder vermindert. Het plan als geheel heeft volgens waarnemers nu echter de wind mee en kan eind juli of begin augustus door de president worden getekend.

De somberste economen verwachtten gisteren dat er niets komt van verlaging van het begrotingstekort. De druk van hogere belastingen zorgt volgens hen voor een verslechtering van de economie. Gevolg is nog minder belastinginkomsten en verhoging van de uitgaven door onder meer uitkeringen en overheidsprogramma's. Het neemt niet weg dat er iets moest gebeuren om de economische laissez-faire politiek van twaalf jaar Republikeinen te keren. De politiek moedige plannen van Clinton zijn volgens velen in elk geval een stap in de goede richting.