de verschrikkelijke terugkeer van Daan Schrijvers

Episode 1: Waarin Daan Schrijvers een eervolle opdracht krijgt en dientengevolge twaalfeneenhalf jaar kapitale kwaliteitsjournalistiek op houdbaarheidsdatum mag testen.

'Koffie iedereen?'' snerpte Lydia Suurbier over de vergadertafel, waaromheen de voltallige redactie was verzameld. Ik voelde een hartverwarmende huivering van herkenning over mijn ruggegraat gaan: dit was gezelligheid, journalistiek gesproken dan. Ik was weer thuis! Het was een afscheid geweest met klappende deuren, twaalf maanden geleden, toen ik dit bastion van het geschreven woord had verlaten. Tijdens een als definitief tabé bedoelde verre vakantie had ik de tijd genomen mijn consequenties te trekken, de piquetpaaltjes van mijn morele en intellectuele integriteit te plaatsen, alsmede de rendabiliteit van twintig jaar journalistieke pensioenopbouw in te schatten.

De conclusie was evident: terug naar Boek in Beeld! En wel snel, samen met een fles sangria voor de altijd beminnelijke hoofdredacteur, mijn vriend en gelouterde collega Walter Decheiver, wiens inspirerende greep op de werkelijkheid ik zo node had gemist. Desnoods zou ik de jeugdpagina willen maken, kleinkunstkronieken schrijven, een column verzorgen over wandelen in de natuur enzo, of zelfs de rubriek "Verse Oogst' samenstellen!

""Niet nodig, Daan,'' had Decheiver gebromd op een toon die zijn desperate behoefte aan natuurlijk overwicht verried, ""Bij ons ben je altijd welkom.'' ""Dank je Walter. Ik zal dit niet licht vergeten'', mompelde ik, terwijl ik geruisloos mijn plaats innam tussen de vertrouwde collega's die mij niet hadden gemist. ""Je bent laat Daan!'' klonk het als muziek in mijn oren.

Zo'n redactievergadering bij Boek in Beeld, het plechtanker van de dolende culturele klasse, het kompas van het bedreigde boekenminnende deel der natie, zo'n vergadering was beter dan het volle leven. Hier ben je iemand, Daan, dacht ik met alle oprechtheid die ik in me had.

Inmiddels waren de nieuwe boeken ter recensie verdeeld onder de redacteuren, de dichtbundels routineus richting papiervernietiger gegooid, de bloedloze bloemlezingen vol entrefilets (over Europa enzo) onder hoongelach in de prullenbak gemikt (waar zij ongetwijfeld 's avonds weer zouden worden uitgehaald door redacteur Rinus Israel die met het antiquariaat "Voor niets gaat de Zon op' al jaren een lucratieve nevenactiviteit onderhield), maar vooral: de cover-boekhouding was weer op orde. Er zou een rondgang komen (""Ja, een rondgang,'' gonsde het zachtjes, ""Dat is pas journalistiek!''), en wel langs opinion-leaders van divers pluimage over het primaat van de politiek in deze wereld van kruiende continenten. Er zouden portretten komen (""Portretten,'' dacht de redactie bijna hoorbaar, ""Pure journalistiek!''), en wel van de concurrerende Bruna Boeken Bokaal en de Betere Boeken Beker (gelukkig zaten verschillende redactieleden gelijkelijk verdeeld over beide jury's, zodat objectieve berichtgeving gewaarborgd was). Er zou een special komen (""Een special,'' mompelde menigeen voldaan, ""Altijd journalistiek vuurwerk!''), en wel over het fin de siècle-gevoel onder Nederlandse schrijvers, die daar ongetwijfeld zulke behartenswaardige dingen over zouden melden, dat een follow up niet bij voorbaat uit te sluiten was (""Een follow up,'' knikte men elkaar toe, ""Dat is journalistiek pur sang!'').

Daarmee kon Boek in Beeld de zomer ruimschoots door. Ach, als de ideeëntrein eenmaal op gang was, mijmerde ik, dan bleek die niet meer te stuiten!

""Mag ik nog even aan de noodrem trekken?'' verbrak Walter Decheiver de tevredenheid op ruwe wijze. Even begreep ik weer waarom de anderen hem "Piggelmee' noemden, nu ik hem daar bol, bleek en bombastisch zag zitten. ""Want ik heb goed nieuws!'' zei hij, ""Ons blad bestaat binnenkort twaalfeneenhalf jaar. Rest slechts de vraag: hoe kan dit gevierd worden binnen het door de direktie opgelegde budget? Daarover wil ik even brainstormen!''

""Ja, brainstormen!'' veerde de bijna voltallige redactie op. Een jubileum, feest, uitstapjes naar de bowlingbaan, mischien een belastingvrije gratificatie, dat was inderdaad goed nieuws, journalistiek gesproken dan.

""Weet je wat we moeten doen?'' lispelde adjunt hoofdredacteur Martin van den Oudenalder op een toon of hij vaker met dat bijltje had gehakt, ""We moeten een boek maken, een bundeling van het beste wat we de afgelopen jaren geboden hebben, een echt jubileumboek! Toevallig ken ik de uitgever van Huize Bundelvreugd heel goed. Daar is mijn eigen boekje met verzamelde kritieken ook verschenen, en hij is mijn buurman bovendien. Daar kunnen we vast terecht, en dan noemen we het De leesbare Boek in Beeld!''

""Jaaa! Een jubileumboek, dat is chique!'' klonk het alom. Alleen Johan Plageman, die al twaalfeneenhalf jaar radicale jeugdjournalistiek had bedreven als redacteur "Modern leven', deelde niet in de vreugde. ""En wie moet dat bundeltje met tweedehands recensies van boeken die nu al weer vergeten zijn dan samenstellen?'' snauwde hij bruusk.

Het werd even stil. Links en rechts werden skai-lederen agenda's opengeslagen en zorgelijke gezichten getrokken. ""Ik zit erg vol,'' murmureerde Ron Metgod, redacteur Americana, ""Nu ik coördinator van het chefsberaad ben, heb ik geen minuut meer over.'' Ook de anderen gingen diep gebukt onder hun journalistieke verantwoordelijkheden: ""Ik zit totaal vast als chef van de coördinatoren'', klonk het, en ""Als editor at large voor de speciale produkties heb ik zelfs geen tijd meer voor mijn eigen column'', en ""Mijn voorzitterschap van de verslaggevers-pool vreet tijd, sorry hoor'', en ""Als senior editor van de chefs der coördinatoren verlies ik al mijn avonden met buitenshuis eten''.

Decheiver besefte met stijgende radeloosheid hoe deksels deftig zijn redactie was. Plotseling grepen zijn varkensogen zich vast op mijn persoontje. Ik had geen agenda. Ik was geen chef, noch adjunct, coördinator, desk-manager, of senior editor, al of niet at large; en met de cover-boekhouding had ik stom genoeg ook al niets te maken. Ik was weerloos, en Decheiver rook het.

""Goed dat je terugbent, Daan'' klonk het omineus zalvend uit zijn mond, ""Het lijkt me geknipt voor jou. Jij hebt het gewicht en de tijd om zo'n prachtige bloemlezing van het beste uit Boek in Beeld met gezag te selecteren. Met een journalistieke aanpak enzo!''

Alle Jezus, Donnerwetter, Grote Goden, dacht ik terwijl een golf van paniek schuimend door mijn middenrif trok. Het zou een duizelingwekkend project zijn, een achtbaan vol valkuilen, onmogelijke keuzes, verbroken vriendschappen, onherroepelijke oordeelsvorming, fatale toetsing, het was, kortom, journalistieke sucide met verstrekkende gevolgen.

""Nou Walter, een hele eer'', stotterde ik laf, ""Maar, eh, ik ben niet bepaald een onafhankelijke buitenstaander.'' ""Is dat een bezwaar?'' vroeg Decheiver alsof de zaak beklonken was. En dat was ook zo.

Daantje, Daantje, dacht ik, terwijl mijn naam als beoogd redacteur van De leesbare Boek in Beeld met een zucht van opluchting door de anderen werd genotuleerd, dit is erger dan een verre vakantie!

(Wordt vervolgd)

    • Daan Schrijvers