TSUTOMU HATA; Zuiver op de graat

TOKIO, 25 JUNI. Tsutomu Hata wordt volgens Japanse "insiders' de nieuwe premier van Japan. De vriendelijke, bescheiden en intelligente Hata (57), die op de televisie een eerlijke indruk maakt, zou dan de eerste premier van Japan worden zonder steun van de al 38-jaar regerende Liberaal-Democratische Partij (LDP).

Herfst vorig jaar sprak Hata de verzamelde buitenlandse correspondenten toe op hun persclub in Tokio. Hij was toen nog minister van financiën in het kabinet van premier Kiichi Miyazawa, maar in de LDP sluimerde al een machtsstrijd met ongekende afloop. Zou de tot nu toe machtigste kliek in de LDP, de factie van oud-premier Takeshita, scheuren, was die dagen de vraag die journalisten in de mond brandde.

Hata werd ingeleid door de voorzitter van de club, die zijn woorden zo koos dat de kans op onthullende uitspraken vervolgens verkeken was. Hata kon bijna zijn hele spreektijd moeiteloos en voor de vuist weg een analyse geven van de wereldeconomie, en dat deed hij briljant. Amerikaanse correspondenten van de Wall Street Journal, de New York Times en CNN, probeerden elkaar daarop te overtroeven in slimme vragen over de economie. Weer kon Hata breed uitpakken, de beschikbare tijd voor vragen over de politieke toestand almaar kleiner makend. De enige politiek interessante uitspraak die hij ten slotte deed, luidde: “Shin Kanemaru is het slachtoffer geworden van het politieke systeem.”

Niet bekend

Ter verdediging van Hata's recente politieke manoeuvre kan gelden de uitspraak die hij in 1990 deed in een interview met het Japanse persbureau Kyodo: “Hoewel ik meedeed met het drassige politieke machtsspel, is het onmogelijk geworden daarmee door te gaan nu de wereld grote veranderingen ondergaat.” Hata is al drie jaar een serieuze hervormer van het politieke systeem dat zijn legitimatie ten slotte door het einde van de Koude Oorlog zag verbrijzeld. Diens politieke vriend Ichiro Ozawa (51), bewonderaar van Gibbons' The Rise and Fall of the Roman Empire, beseft dat als geen ander. Ozawa is een strateeg van formaat, waar de wereld nog van zal horen, Hata eerder zuiver op de graat, een eigenschap die hem na alle corruptie in Japan veel sympathie bezorgt.

Anders dan Ozawa, die economie studeerde aan de beroemde Keio Universiteit, behaalde Hata een graad aan de obscure Seijo Universiteit. Hij was tour-operator bij een busonderneming - tien jaar lang - om na de dood van zijn vader, een veteraan in het Lagerhuis, te kiezen voor een politieke loopbaan, gebruik makend van diens netwerk aan relaties. Pas als minister van financiën liep hij de internationale leerschool door. Daarvoor was Hata minister van landbouw en maakte hij zich tijdens een lunch met Amerikaanse Congresleden onsterfelijk met de uitspraak: “Japan kan niet meer Amerikaans vlees invoeren, want Japanners hebben langere darmen dan Amerikanen”.

    • Paul Friese