Eilath in grote problemen door VN-boycot tegen Irak

TEL AVIV, 25 JUNI. Het door de veiligheidsraad ten tijde van de Golfoorlog gelaste wapenembargo tegen Irak dreigt Israel's zuidelijke havenstad Eilath te verstikken. Met een voor Jeruzalem onbegrijpelijke bureaucratische mentaliteit worden schepen die de Israelische vlag voeren in de straat van Tiran (de verbindingsweg tussen de Rode zee naar de Jordaanse haven Aqaba en Eilath) door VN-inspecteurs aangehouden en grondig op vervoer van wapens gecontroleerd.

Als gevolg van deze scherpe VN-controle op ook de Israelische scheepvaart door de straat van Tiran is de haven van Eilath in grote financiële moeilijkheden geraakt. Scheepvaartmaatschappijen zien zich genoodzaakt wegens het oponthoud in de straat van Tiran hun schepen via het Suez-kanaal naar de grote Israelische havens Ashdod en Haifa te dirigeren.

“De kans is toch uiterst gering dat Israelische schepen wapens voor Irak vervoeren (en in Aqaba lossen)”, klaagt Riwka Benvenisti, woordvoerster van de scheepvaartmaatschappij ZIM. Israel heeft volgens haar hemel en aarde bewogen om de VN ervan te overtuigen dat Israelische schepen er niet van kunnen worden verdacht voor de Iraakse president Saddam Hussein te werken. De VN houdt echter vast aan volledige naleving van de desbetreffende resolutie van de Veiligheidsraad en maakt voor de Israelische schepen die door de straat van Tiran naar Eilath varen geen uitzondering. Israelische protesten bij Washington hebben niets opgeleverd. Ook schepen die de Amerikaanse vlag voeren worden volgens Jeruzalem aan de VN-controle in de straat van Tiran onderworpen.

Bij de ZIM is de in frustratie omgeslagen woede nog verder toegenomen omdat de VN-controleurs thans ook eisen dat de schepen die door de straat van Tiran gaan maximaal drie lagen containers vervoeren. Bovendien moeten de containers zodanig zijn opgestapeld dat de deuren voor inspectie kunnen worden geopend.

Schepen die niet aan deze verordening voldoen worden door de patrouillevaartuigen van de VN niet doorgelaten.

Volgens de ZIM-woordvoerster kan het onderzoek van het VN-inspectieteam soms uren duren. Vaak moet lang in de rij worden gewacht. Schepen die tegen zonsondergang de straat van Tiran binnenvaren worden tot zonsopgang opgehouden omdat de grondige VN-inspectie slechts bij daglicht plaatsheeft. Bij ZIM wordt de schade als gevolg van de door de VN-inspecteurs opgelegde wachttijd op ruim een miljoen dollar op jaarbasis geschat. Gisteren werd de "ZIM-Tokyo' de doorgang door de straat van Tiran geweigerd omdat de containers te hoog waren opgestapeld.

Voornamelijk als gevolg van de VN-controle in de straat van Tiran heeft geen enkel schip de eerste drie weken van juni in Eilath aangelegd. Havenarbeiders, chauffeurs en leden van de gemeenteraad hebben zich per boot naar de straat van Tiran begeven om daar tegen het VN-optreden tegen de scheepvaart naar Eilath te protesteren. De havenstad kan jaarlijks 60.000 containers verwerken. Vorig jaar werd mede als gevolg van de VN-controle slechts 15 procent van deze capaciteit benut.

Sedert de heropening van het Suez-kanaal, na de Israelische-Egyptische oorlog van 1973, heeft de haven van Eilath om economische redenen aan belang ingeboet. Het is goedkoper een hoge tol voor doorvaart door het Suez-kanaal te betalen en de lading in de Israelische Middellandsezee-havens te lossen dan Eilath aan te doen. Het vervoer van containers over een afstand van vier tot vijfhonderd kilometers naar Israels industriegebieden rondom Tel Aviv en Haifa is een kostbare en tijdrovende aangelegenheid.

De Israelische minister van transport Israel Ceasar heeft deze week in een knesseth-commissie gezegd dat er geen sprake kan zijn om als gevolg van het negatieve effect van de VN-controle op de scheepvaart naar Eilath en economische overwegingen de haven van Eilath te sluiten. Nog steeds heeft Eilath volgens deze minister voor zijn land grote strategische betekennis. Vandaar dat de haven jaarlijks een overheidssubsidie van 20 miljoen gulden krijgt. Uitvoering van plannen om Eilath met een spoorlijn met het noorden te verbinden zou de economische positie van de haven aanzienlijk kunnen verbeteren.

De afsluiting van de straat van Tiran door de Egyptische president Abdel Gamal Nasser was een van de voornaamste redenen voor het uitbreken van de zesdaagse oorlog in juni 1967. Israels leiders zeiden toen dat sluiting van de straat van Tiran de Israelische economie zou verstikken. De handel van Israel met Afrika en Azië liep toen over Eilath omdat het Suez-kanaal voor Israelische scheepvaart was gesloten.