Wereldkampioen in spe moet zenuwen nog leren beheersen

HARDERWIJK, 24 JUNI. De gedeelde eerste plaats van Alexander Schwarzman bij het sterk bezette werelddamtoernooi in Harderwijk is voor niemand een verrassing behalve voor de speler zelf. “Ik heb niet de goede vorm, ben moe en speel matig.” Niettemin roemen zijn tegenstanders Schwarzman uitgerekend om zijn agressiviteit, zijn ambitie en zijn nimmer aflatende wil om te winnen.

“Een potentiele wereldkampioen”, zegt oud-kampioen Ton Sijbrands zonder aarzelen over de 25-jarige Moskoviet. “Als hij zijn wisselvalligheid onder controle krijgt, is er niemand beter dan hij.” De huidige wereldkampioen Alexander Tsjizjov: “Schwarzman? Die is absoluut de beste.” Om er lachend op te laten volgen: “Van de rest natuurlijk want niemand is beter dan ik. Alleen als ik stop maakt hij een kans om wereldkampioen te worden.” In de tuin van het spelershotel De Koningshof in Harderwijk maakt Schwarzman na de remise tegen landgenoot Sjtsjogoljew allerminst de zelfverzekerde indruk die past bij een aanstaande kampioen. “Zeggen ze dat ik wereldkampioen kan worden? Ik weet het niet. Vroeger dacht ik dat ik de wereld aan kon. Dat ik van iedereen kon winnen. En omdat ik alles won, was er ook alle reden voor optimisme. Nu ik aan de top zit en regelmatig verlies, merk ik pas wat mijn tekortkomingen zijn. Dat knaagt aan mijn zelfvertrouwen.”

Schwarzman weet dat hij alleen dan beter kan worden als hij leert zijn zenuwen onder controle te krijgen. “Nu is het nog zo dat ik zo graag wil winnen dat het me stoort bij het doen van een beslissende zet. Die zenuwen zitten me in de weg. Daarom beweeg ik ook zo veel. Ik slinger met mijn benen, verander voortdurend van houding, ben nog veel te onrustig.” Daarbij vindt Schwarzman zichzelf nog te weinig gedisciplineerd voor de absolute top. Waar anderen trainen en studeren, speelt hij alleen partijen. “Dat is niet goed”, weet hij. “En als ik tijd heb om me goed te prepareren, doe ik liever wat anders dan oude partijen analyseren en damboeken inkijken. Ik ga dan liever voetballen of televisie kijken. Zo ben ik nu eenmaal. Ik doe de meeste dingen op gevoel, omdat ik ze leuk vind. Maar in de top is meer discipline nodig. Ik weet niet of ik die kan opbrengen.”

De winst op oud-wereldkampioen Sijbrands op de tweede dag van het toernooi bracht Schwarzman ook niet de vreugde waarop hij vooraf gehoopt had. “Ik had gedacht dat ik ontzettend blij zou zijn maar dat was niet zo. Ik voelde me juist ontzettend leeg van binnen. Altijd al had ik gedroomd te winnen van Sijbrands maar toen het dan eindelijk gebeurde, kreeg ik direct zoiets van: wat nu nog? Een gevoel van verzadiging.”

Daarom kan Schwarzman ook zo goed begrijpen waarom de ongenaakbare Tsjizjov overweegt te stoppen met dammen. “Driemaal wereldkampioen worden, dan is er weinig meer te wensen. Het zou nog iets anders zijn als dammen een sport was waarmee je rijk zou kunnen worden zoals schaken. Maar dat is niet het geval. Het is hard werken voor relatief weinig geld.” Zelf kan de nummer negen van de wereld met moeite de nodige guldens, Franse franken en dollars bij elkaar krijgen om van te leven. Hij woont nog steeds thuis. Een huurflat in Moskou kan hij niet betalen. Daarbij stuurt hij een deel van het geld dat hij verdient naar zijn ouders. “Die hebben het hard nodig. Ik heb mijn moeder aangeraden te stoppen met werken. Ik zei dat ik wel voor haar zou zorgen.” De ouders van Schwarzman waren een kleine tien jaar geleden helemaal niet zo blij met de plannen van hun zoon van dammen zijn beroep te maken. Ze dachten meer aan een gedegen beroepsopleiding voor hun zoon. “Ze wilden dat ik een normale baan zou krijgen. Op een fabriek of zo. Dat zag ik helemaal niet zitten. Van jongsaf aan leek het me al vreselijk om zoals mijn ouders van negen tot vijf te moeten werken. Elke dag hetzelfde, dat is niets voor mij. Ik hou ontzettend van reizen. Niet zozeer vanwege die interessante culturen maar gewoon om de andere omgeving die je ziet en de nieuwe mensen die je leert kennen. Wat dat betreft is het dammen voor mij de uitkomst. Ik ben vijfentwintig en heb al heel wat van de wereld gezien.” Schwarzman werd op twaalfjarige leeftijd al winnnaar van het nationale meesterstoernooi van Rusland. Ettelijke jeugdtitels had hij toen al achter zijn naam staan. “Ik wist al heel vroeg dat ik niets anders wilde dan dammen en eigenlijk kan ik ook weinig anders.” Het genoegen om uit te komen op een wereldkampioenschap heeft hij nog niet mogen smaken. Bij het laatste wereldtoernooi in het Franse Toulon in 1992 was Schwarzman reserve-deelnemer. In hetzelfde jaar werd hij wel de laatste kampioen van de Sovjet-Unie. Vorige maand veroverde Schwarzman de eerste titel van Rusland. “Er zit nog meer in”, weet ook hij. “Natuurlijk droom ik ervan ooit wereldkampioen te worden. Dat is mijn streven al houdt het me niet dagelijks bezig. Ik weet dat het op termijn mogelijk is, dat wel.”

    • Wout van Erven