Doorbraak gemeld in genenonderzoek

WAGENINGEN, 24 JUNI. Moleculair-biologen van het DLO-Centrum voor Plantenveredelings- en voorplantingsonderzoek in Wageningen hebben een gen ontdekt dat - indien defect - leidt tot mannelijke onvruchtbaarheid van het plantje Arabidopsis.

De bevinding is vandaag gepubliceerd in het Britse wetenschappelijke tijdschrift Nature.

De vondst is interessant voor de plantenbiotechnologie. Mannelijk-steriele planten (die zichzelf niet kunnen bevruchten) zijn van belang bij de productie van hybride zaden via DNA-modificatie. Het Wageningse werk betekent echter ook een methodologische doorbraak: voor het eerst is het gelukt om plantegenen op te sporen via het zogeheten "transposon tagging', een techniek waarbij gebruik wordt gemaakt van mobiele DNA-elementen uit een andere plantesoort, in dit geval mas.

Transposons zijn "springende' stukjes DNA die onder controleerbare omstandigheden lukraak heen en weer "hoppen' over de chromosomen. Wanneer ze middenin of vlakbij genen neerstrijken, worden die ontregeld of uitgeschakeld. Dit fenomeen werd al in de jaren veertig bij mas ontdekt door de Amerikaanse genetica Barbara McClintock, die voor dit pionierswerk laat in haar leven de Nobelprijs ontving.

Met behulp van transposons kunnen nieuwe, onbekende genen worden opgespoord. Bij de techniek van "transposon tagging' worden eerst mutanten gegenereerd. Daarvan kan dan vervolgens eenvoudig het verantwoordelijke (beschadigde) gen worden opgespoord, omdat die plek dan is gemarkeerd door de aanwezigheid van het transposon.

Tot nu toe was de techniek van "transposon tagging' in planten voorbehouden aan een handvol soorten waarvan de transposons voldoende gekaraktiseerd is. zijn. Pogingen om met behulp van deze transposons interessante genen in √°ndere planten op te pikken, liepen tot nu toe steeds op een mislukking uit. Het Wageningse werk toont nu aan dat het mogelijk is om met transposons uit de ene plantesoort interessante genen op te sporen in een andere.