Scheuring in regeringspartij Japan een feit

TOKIO, 23 JUNI. De splijting van de regerende Liberaal-Democratische Partij in Japan is vandaag bekrachtigd. De groep rondom oud-minister van financiën Tsutomu Hata, die vrijdag het kabinet ten val bracht, heeft een nieuwe partij opgericht.

De nieuwe politieke formatie wil samen met de oppositie aan de regeringsmacht komen om hervormingen door te voeren. “Het zal heel moeilijk voor ons worden, want we moeten over een doornig pad”, zei Hata vandaag over zijn nieuwe partij, die hij aanprees met de term “nieuw conservatisme”. Opvallend was dat sterke man Ichiro Ozawa, door velen gewantrouwd, ontbrak op de persconferentie in Tokio waar Hata (57) de nieuwe partij presenteerde. Ozawa (51) zou verplichtingen elders hebben.

Hata, wiens ster in Japan snel stijgt, krijgt van een meerderheid van de kiezers steun voor het ten val brengen van het kabinet van premier Kiichi Miyazawa. Volgens een opiniepeiling van vandaag door de Asahi Shimbun, een van de grote, serieuze kranten in Japan, is 61 procent het eens met het wegsturen van de regering.

De nieuwe partij bestaat uit 35 leden van het Lagerhuis en 8 leden van het Hogerhuis en een oud-minister; ze hadden gisteren hun lidmaatschap van de LDP opgezegd. Tien anderen, onder wie vijf die met Hata c.s. meestemden in het Lagerhuis, hebben het afgelopen weekeinde de LDP al verlaten en hebben maandag een eigen politieke partij opgericht.

Intussen richten steeds meer politici hun ogen op de socialisten, die de grootste oppositiepartij vormen. Sommige veteranen in de LDP merken smalend op dat de socialisten met hun pacifistische defensiebeleid mijlenver afstaan van de groep-Hata. “Ze verschillen als water en olie”, zei gisteren demissionair minister van buitenlandse zaken, Kabun Muto.

Maar voormannen van de socialisten zeggen voortdurend dat hervormingen nu bovenaan de politieke agenda staan en dat zij voorlopig geen wijzigingen zullen eisen in het defensiebeleid van Japan. Ook zouden ze geen belangrijke ministersposten willen opeisen in een nieuwe regering, die wat hen betreft door Hata mag worden geleid. Hata zelf heeft gezegd dat hij politiek tere kwesties zoals het defensiebeleid pas na hervormingen aan de orde wil stellen.

Sommige waarnemers wijzen erop dat door de politieke gebeurtenissen voor het eerst in jaren een echt politiek debat in het openbaar zal beginnen met echte compromissen, zoals het een volwassen politiek bestel betaamt.

Door de val van het kabinet worden op 18 juli vervroegde nieuwe algemene verkiezingen voor het 511 leden tellende Lagerhuis gehouden. Als de LDP haar meerderheid in het Huis (tot afgelopen vrijdag 274 zetels) definitief verliest - daarmee wordt in Japan ernstig rekening gehouden, tot in de LDP zelf toe - dan kunnen Hata en de zijnen een geheel nieuwe coalitieregering met de oppositie vormen die voor het eerst serieuze politieke hervormingen doorvoert.

De voorzitter van de Keidanran, de machtige ondernemerslobby, heeft gisteren gezegd dat zijn organisatie de LDP financieel zal blijven steunen. Dat is hem vandaag op een felle reprimande komen te staan van de Asahi Shimbun. Sommige waarnemers menen dat de voorzitter voor zijn beurt heeft gesproken en niet de mening van de ondernemers weergeeft. De ondernemers zijn verdeeld. Anderen geloven dat de Keidanren in deze politiek onzekere dagen zoveel mogelijk ijzers in het vuur wenst te houden.