Aristide stemt toe in overleg met militairen

MEXICO-STAD, 23 JUNI. De verdreven Hatiaanse president Jean-Bertrand Aristide heeft er volgens bronnen bij de Verenigde Naties in toegestemd het komende weekeinde met de militaire machthebbers te onderhandelen over het herstel van de democratie. De oplossing van de politieke crisis in het Carabische land lijkt hiermee een stap dichterbij te zijn gekomen. Vanmorgen vroeg is desondanks het embargo van de Verenigde Naties tegen Hati van kracht geworden.

Maandag stuurde de bevelhebber van het Hatiaanse leger, generaal Raoul Cédras, een brief aan de speciale bemiddelaar van de Verenigde Naties inzake Hati, de Argentijnse oud-minister van buitenlandse zaken Dante Caputo. Hij schreef hierin bereid te zijn tot directe onderhandelingen met Aristide. Deze concessie volgde op maanden van vruchteloze onderhandeling onder leiding van Caputo om de Hatiaanse crisis op te lossen. Sceptische waarnemers menen dat het gebaar een ultieme poging van de militairen was om uitvoering van de VN-sancties te voorkomen.

Het VN-embargo tegen Hati is een uitvloeisel van een resolutie van de Veiligheidsraad en betreft alle leveranties van olie en wapens aan het land, alsmede financiële transacties. Uitgezonderd zijn humanitaire leveranties. De Veiligheidsraad stemde een week geleden unaniem voor het embargo dat tot doel heeft de militaire machtshebbers te dwingen concrete stappen te ondernemen die leiden tot herstel van de democratie. Het Hatiaanse leger greep in september 1991 de macht en verdreef de eerste democratisch gekozen president van Hati, Aristide, een voormalige priester die tijdens verkiezingen in december 1990 ruim zeventig procent van de stemmen veroverde. Aristide verkeert sindsdien in ballingschap. De militairen worden ervan beschuldigd op grote schaal de rechten van de mens te schenden.

Volgens de Venezolaanse ambassadeur bij de Verenigde Naties, Diego Arria, heeft Aristide gisteravond al ingestemd met directe onderhandelingen met de Hatiaanse militairen. Bronnen bij de VN in New York zeggen dat deze onderhandelingen vermoedelijk al dit weekeinde zullen beginnen op een nader te bepalen plaats, mogelijk Aruba, Bonaire of Washington. Dit is nog niet officieel bevestigd.

Onduidelijk is onder welke voorwaarden beide partijen aan het gesprek willen deelnemen. De militairen willen garanties voor hun veiligheid. Aristide heeft altijd geweigerd bij zijn eventuele terugkeer amnestie te verlenen aan de top van het Hatiaanse leger die hij ervan beschuldigt “een bende criminelen” te zijn. Onderhandelaar Caputo sprak van een “beslissend” gesprek, waarin de militairen in feite niet veel anders kunnen doen dan spreken over een tijdschema voor hun eigen aftreden en de terugkeer van Aristide.

In Hati is intussen de brandstof gerantsoeneerd. Benzinepomphouders hebben de opdracht gekregen zich strikt aan de openingstijden te houden en tijdens het weekeinde geen benzine te verkopen. Volgens diplomaten in de hoofdstad Port-au-Prince heeft Hati voor zes weken brandstof in voorraad.

Hati wordt gerekend tot de armste landen van het westelijk halfrond. Hoewel een handelsembargo van de Organisatie van Amerikaanse Staten, dat al enige tijd geldt, niet effectief was, zal het VN-embargo volgens waarnemers niet lang zonder gevolgen blijven. Met name de middenstand van Hati ziet er een grote bedreiging in. Zakenmensen zouden ook de drijvende kracht zijn achter de gewijzigde houding van de militairen. In hoeverre de militairen oprecht zijn in hun wens via onderhandelingen tot herstel van de democratie te komen - en daarmee tot de terugkeer van president Aristide - is nog niet duidelijk.