EG-uitroepteken

DE LEIDERS van de EG, in Kopenhagen bijeen, hebben aan het begin van de middag in gemeenschappelijke wijsheid besloten de Bosnische Serviërs en de Bosnische Kroaten op te roepen de moslims geen regeling op te dringen, op te houden met schieten en humanitaire konvooien niets in de weg te leggen.

Lord Owen, de EG-bemiddelaar in de Bosnische crisis, kreeg een aanmoedigend schouderklopje en er werden vanmiddag in Kopenhagen ook nog wat mooie woorden gewijd aan de onafhankelijkheid, de soevereiniteit en de territoriale onschendbaarheid van Bosnië en de respectering van de rechten van de mens.

De berg heeft opnieuw een muis gebaard.

De twaalf EG-leiders hebben zich gebaseerd op een aantal ingrediënten die hun de afgelopen dagen zijn voorgeschoteld. In de eerste plaats was daar het failliet van het Vance-Owenvredesplan, dat inmiddels is ingehaald door een Servisch-Kroatisch plan voor een driedeling van Bosnië. In de tweede plaats waren daar een brief van president Clinton, krachtig voorstander van bewapening van de moslims, een mondelinge interventie van bondskanselier Kohl, die zich door Clinton heeft laten overtuigen, en een als altijd dringend verzoek van de Bosnische president Izetbegovic, die zich al maanden sterk maakt voor de opheffing van het wapenembargo tegen de moslims. En in de derde plaats was daar vanochtend een even dringende verklaring van de Britse premier Major, een vocaal tegenstander van de opheffing van dat embargo.

HET EINDRESULTAAT is een verklaring die uitblinkt in vaagheid en nietszeggendheid en eigenlijk achterwege had kunnen blijven. In Kopenhagen is een oud probleem opnieuw bevestigd: de EG is niet alleen radeloos maar ook hopeloos verdeeld over de vraag hoe het drama in ex-Joegoslavië moet worden opgelost. Ze is er ook in Kopenhagen niet in geslaagd een duidelijke keus te maken tussen doeleinden, die op basis van de voorhanden feiten door de internationale gemeenschap wellicht te realiseren zijn, en doeleinden die ze op basis van de principes van het internationale recht en het democratische fatsoen zou willen realiseren.

In de eerste categorie valt de beëindiging van het bloedvergieten. In de tweede categorie valt de redding van de moslim-autonomie binnen een toekomstig Bosnië, of dat nu een eenheidsstaat, een federatie of een confederatie is. Het pleit voor de EG-leiders dat ze zich niet hebben uitgesproken voor de opheffing van het wapenembargo tegen de moslims - een recept immers voor nog meer bloedvergieten en nog meer etnische zuivering. Maar het pleit tegen de EG-leiders dat ze hun pleidooi voor de beëindiging van het bloedvergieten hebben gegoten in een nietszeggende oproep. Als ze zich in Kopenhagen krachtig, duidelijk en onomwonden hadden neergelegd bij het feit dat twee van de drie strijdende partijen het eens zijn over een driedeling van Bosnië en dat dat plan bij een deel van de derde oorlogvoerende partij eveneens instemming vindt, hadden ze meer bijgedragen aan het vinden van een oplossing dan ze nu hebben gedaan.

HET IS VOOR de efficiëntie van de internationale bemoeienis met de crisis-Bosnië en het prestige van de EG zelf niet minder dan tragisch dat de EG die stap niet heeft kunnen zetten. Door het in Kopenhagen uiteindelijk te laten bij een vage en algemene verklaring over de voor de hand liggende noodzaak het bloedvergieten te staken, hebben de EG-leiders opnieuw een uitroepteken achter hun gezamenlijke aarzeling en radeloosheid en hun onderlinge meningsverschillen gezet.