Duits voorstel afgewezen; EG verwerpt wapenlevering aan Bosniërs

KOPENHAGEN, 22 JUNI. De Europese regeringsleiders hebben vanmiddag opheffing van het wapenembargo voor de moslims in Bosnië afgewezen. Zij werkten nog aan een akkoord om financiële steun en extra troepen ter beschikking te stellen voor de zes belegerde moslim-steden.

Gisteravond ontstond er een fel debat in de Europese Raad in Kopenhagen na een Duits voorstel de moslims te bewapenen. In een onverwacht initiatief bleken de VS via een brief aan kanselier Kohl het recht op zelfverdediging van de moslims te hebben bepleit.

Vanochtend toonde Kohl zich teleurgesteld over de slotresolutie, die hij een “slechte tekst” noemde. Op Duits verzoek zegt de Europese Raad wel de oproep van de moslims voor een onmiddellijk staakt het vuren te steunen. Het voorstel om extra geld en troepen te sturen is een Frans initiatief, als politiek signaal bedoeld ter ondersteuning van de VN-resolutie voor de "veiligheidszones'. Op Duits verzoek zegt de Europese Raad ook dat het de oproep van de moslims voor een onmiddellijk staakt-het-vuren ondersteunt. De regeringsleiders herhalen dat “bredere steun voor humanitaire hulp noodzakelijk is”.

Gisteravond en vanochtend drong Kohl sterk op opheffing van het wapenembargo aan. Engeland leidde het verzet tegen dit voorstel met het argument dat “het de oorlog uitbreidt, verlengt en bloediger maakt”. Vanochtend kreeg Kohl Franse steun. President Mitterrand zei dat de Twaalf vandaag “eigenlijk” een politiek signaal moeten geven in de vorm van het ter beschikking stellen van de 7500 militairen die de VN vragen voor de zes veiligheidszones. Komt die er niet, dan zouden de Twaalf moeten overwegen de humanitaire steun te staken en het wapenembargo op te heffen.

De Europese Raad zoekt naar een nieuwe koers in de Bosnië-crisis, nu duidelijk is dat het Vance-Owen vredesplan niet meer haalbaar is. Vanochtend werd er echter voor gekozen geen initiatief te nemen. De EG stelt wel voorwaarden aan een vredesregeling. Ze accepteert geen territoriale oplossing “gedicteerd door de Serviërs en Kroaten” Ook vindt de raad dat de principes van het Vance-Owenplan moeten worden gerespecteerd. Daaronder worden verstaan de onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit van Bosnië.

Pag 5: "Hard' Bosnië-debat

Het debat was gisteravond volgens Kohl “hard, en af en toe zelfs onaangenaam”. België, Spanje en Denemarken bleken wapenzendingen blijvend uit te sluiten. Nederland was volgens premier Lubbers echter bereid het wapenembargo op te heffen wanneer mocht blijken dat de Westerse wereld er niet in zou slagen de afgesproken "veiligheidszones' effectief te verdedigen. Volgens hem moeten de moslims dan de kans krijgen om dat zelf te doen. Nederland bood gisteravond 400 man logistieke troepen aan voor de beveiliging van de zes belegerde moslim-steden.

De Europese Commissie probeerde achter de schermen de regeringsleiders tot een ultimatum aan de strijdende partijen te bewegen: sluit snel vrede of het wapenembargo jegens de moslims wordt opgeheven. De Bosnische president Alia Izetbegovic deed gistermiddag in Kopenhagen ook een emotioneel beroep op de regeringsleiders om wapens. Hij beschuldigde de EG ervan door wapens te weigeren medeplichtig te zijn aan volkerenmoord. Volgens Izetbegovic steunt de internationale gemeenschap de agressors in het conflict op deze manier en staat het een politieke oplossing in de weg. Izetbegovic kreeg van het leidende trio EG-ministers van buitenlandse zaken het advies terug te keren naar de onderhandelingstafel in Genève.

De Bosnische president stelde daaraan de voorwaarde dat het beleg van Sarajevo opgeheven moet worden en de Serviërs en Kroaten moeten ophouden met het veroveren van moslim-gebied. Volgens hem gebruiken de Serviërs en Kroaten de onderhandelingen in Genève als dekmantel voor verdere agressie. In het overleg met de EG heeft Izetbegovic volgens een EG-bron laten weten eerst “tekenen van goede wil” te willen zien, voordat hervatting van de onderhandelingen mogelijk is. De Europese Gemeenschap heeft Izetbegovic verzekerd dat het alleen een vredesregeling zou erkennen, als de “territoriale integriteit” van Bosnië-Herzegovina is verzekerd. EG-raadsvoorzitter Denemarkeno ontkende dat de moslims gisteren onder druk zijn gezet om akkoord te gaan met een vredesregeling. Minister Petersen herhaalde dat het om een "vrijwillig' akkoord tussen alle drie partijen moest gaan. Izetbegovic zei gisteren naar Sarajevo terug te zullen keren om het parlement en zijn regering te consulteren over hervatting van de onderhandelingen.

    • Folkert Jensma