Duits Hof wil Boutros niet horen inzake VN in Somalië

BONN, 22 JUNI. Het Constitutionele Hof te Karlsruhe, de hoogste Duitse rechter, heeft het aanbod van secretaris-generaal Boutros Boutros-Ghali van de Verenigde Naties afgewezen om vandaag persoonlijk te komen pleiten voor Duitse deelneming aan de VN-vredesacties in Somalië. Op Boutros Ghali's aanbod was al kritiek gekomen van de SPD, ook omdat zijn Russische plaatsvervanger Vladimir Petrovski op de lijst van experts stond die - naast minister van buitenlandse zaken Klaus Kinkel (FDP) en minister van defensie Volker Rühe (CDU) - vandaag en morgen zouden worden gehoord. Vrijdag wordt de uitspraak verwacht.

De Bondsdagfractie van de SPD heeft een spoedklacht ingediend in Karlsruhe tegen de uitzending van circa 1700 soldaten, die “humanitair werk” moeten doen in het volgens de Duitse regeringscoalitie “vreedzame” noorden van Somalië. De SPD wil dat het Duitse aanbod aan de VN wordt ingetrokken en dat een vooruitgezonden eerste eenheid uit Somalië wordt teruggehaald. Zij acht het risico te groot dat Duitse soldaten bij gevechtshandelingen betrokken raken en vindt dat de grondwet zoiets niet toestaat.

De SPD is niet bereid mee te werken aan een wijziging van de grondwet om Duitse deelneming in vredesafdwingende VN-acties - zogenoemde Kampfeinsätze - mogelijk te maken. Zij heeft eerder vergeefs bezwaar gemaakt in Karlsruhe tegen deelneming in gewapende VN-acties, bij voorbeeld tegen het meedoen van Duitse militairen aan controles boven Bosnië in AWACS-waarnemingsvliegtuigen. Zij meent dit keer meer kans van slagen te hebben bij het Constitutionele Hof, onder andere omdat, anders dan in het geval van het AWACS-personeel, de VN in Somalië niet op specifieke deskundigheid van Duitse soldaten aangewezen zijn.

De regeringscoalitie moet in het geval-Somalië wel vasthouden aan het begrip "humanitaire actie', omdat de FDP anders haar steun voor Duitse deelneming zou intrekken. Met haar klacht, die spoort met emoties van grote groepen in de bevolking, speelt de SPD in op dit coalitie-dilemma.

Rühe verwijt de oppositie dat zij nu pas een spoedklacht in Karlsruhe heeft ingediend, zes maanden na het Duitse aanbod aan de VN en nu er al een eerste groep soldaten van de Bundeswehr in Somalië is. Volgens Rühe raakt Duitsland als VN-lid in een onmogelijke positie als het op last van de hoogste rechter dat aanbod alsnog zou moeten intrekken. Tussen de CDU/CSU en de FDP is bovendien irritatie gerezen na Kinkels voorstellen om de Duitse grondwet zo te veranderen dat deelneming aan vredesbewarende VN-acties met een “gewone” Bondsdagmeerderheid mogelijk wordt, maar een meerderheid van twee derden verplicht te stellen voor het meedoen aan vredesafdwingende (gewapende) VN-operaties.

De SPD heeft positief gereageerd op die voorstellen, die haar in de Bondsdag een vetorecht jegens Kampfeinsätze zouden geven. Maar voor de CDU/CSU gaan Kinkels suggesties niet ver genoeg. Zij vreest dat het dan voor Duitsland moeilijk wordt om als een "gewone' partner deel te nemen in het toekomstige Europese veiligheidsbeleid terwijl de kans op een vaste Duitse plaats in de Veiligheidsraad er ook niet mee gediend zou zijn.

    • J.M. Bik