Discriminatie van particuliere beleggers

Voorzitter Fred van Emden (84) van de landelijke organisatie van beleggingsclubs heeft begin juni, na zeventien jaar, zijn hamer overgedragen aan bankier Charles de Monchy (56). Van Emden bezit nog steeds een niet te blussen energie en bewijst daarmee dat de pensioenleeftijd van 65 jaar niet het einde hoeft te zijn. Je kan gewoon door blijven werken.

Hij ijverde altijd voor de verspreiding van aandelen en andere bedrijfsdeelnemingen onder brede lagen van de bevolking om die zo te betrekken bij de economie van ons land. Hetgeen niet inhoudt dat zij tevens actief moeten zijn op de beurs om bemiddelaars aan omzet te helpen. Effectenbezit en veel kopen en verkopen zijn verschillende zaken.

Iedereen begrijpt het belang van die brede middenklasse met effectenbezit: betrokkenheid (kennis en inzicht) en het dragen van risico's. Je kan het enigszins vergelijken met twee andere, van alle kanten ondersteunde doeleinden: een eigen huis en het beginnen van een eigen bedrijf.

Kopers en starters die, net als aandeelhouders, het risico lopen dat hun bezit en inkomstenbron in waarde daalt, worden fiscaal en op andere wijze voorgetrokken boven de houders van aandelen (neem de dubbele belasting op dividenden en het beknotten van stemrechten) en obligaties. Die moeten zich in steeds weer andere bochten wringen (dure verzekeringen en beleggingsfondsen of zoeken naar fiscaal asiel in andere landen) om hun have en (te)goed uit handen van de fiscus te houden.

Besparingen komen in handen van pensioenfondsen, verzekeraars en fondsen; moeilijk te controleren instellingen die veelal kunnen doen wat ze willen. Pensioenfondsen willen hun bedrijf in nood nog wel eens een (gouden) handje helpen. Zo ontstaat een soort financieelmaatschappelijke tweedeling: een puissant rijke en machtige top van duizend instituten en daaronder een onwetende, afhankelijke basis van miljoenen arme rijken die hun bezit automatisch wegbrengen naar de herders van onze reusachtige kudde wollige schaapjes. Ter vergelijking: je dwingt iedereen met zachte hand weer naar huurwoningen en het midden- en kleinbedrijf gaat op in een paar grote bedrijven.

Zo komt die popularisering/privatisering van het aandelenbezit nooit van de grond. Wellicht een boeiend onderwerp voor een parlementaire enquête, over een jaar of tien. Dat schijnt voor volksvertegenwoordigers makkelijker te werken dan hier en nu maatregelen te nemen.

Wie moet je de schuld geven? Allereerst die beleggers zelf. De belangenvereniging van effectenbezitters (VEB) en die van de beleggingsclubs (NCVB), broer en zus, hebben samen niet meer dan twintigduizend leden. Te weinig om een vuist te maken. Slaat hun boodschap onvoldoende aan of gedragen beleggers zich als makke schapen?

En andere belanghebbenden? Sinds 1976 bestaat de Vereniging Bevordering Effectenbezit, eind 1987 omgezet in een stichting: de SBE. In het bestuur zitten zware jongens van bedrijven, de beurzen, institutionele beleggers, de NCVB, de VEB en ook een hoogleraar. Niemand van hen doet iets aan het doel van de stichting, de SBE is op sterven na dood.

De rol van de particuliere belegger lijkt uitgespeeld: niemand doet wat en de overheid (wij samen) discrimineert door fiscale faciliteiten aan grote beleggers te schenken en niet aan particulieren. En: door financiële instellingen toe te staan machtsblokken te vormen - waar niemand om vraagt - die de concurrentie doden.

Wat doet de staat volgend jaar wanneer de PTT naar de beurs komt? Dat is echt zo'n bedrijf van ons allemaal, waar iedereen in deel zou moeten nemen. Dus: een lage inschrijfkoers, zodat de koerswinst in de toekomst bij particuliere aandeelhouders terecht komt. Of een hoge koers waarin de (onzekere) toekomst verdisconteerd zit en de staat zoveel mogelijk probeert binnen te halen en de uitgevende banken meer kunnen verdienen?

Beleggers zijn afgelopen jaren op het onbehoorlijke af (met een te hoge koers van uitgifte) behandeld door nieuwe beursbedrijven en hun banken. Zo'n opstelling levert op korte termijn meer geld op, maar reduceert de betrokkenheid van aandeelhouders terecht tot nul wanneer de resultaten tegenvallen.

De overheid kan met deze beursgang tonen hoe ze staat tegenover de rol van particuliere beleggers en het rechtstreekse - dus niet via beleggingsfondsen - bezit van aandelen in bedrijven. Ook dat behoort bij een goede financiële infrastructuur van ons land. En daarin behoor je te investeren!

    • Adriaan Hiele