VN-waarnemers geen bescherming; Serviërs blijven enclave Gorazde beschieten

SARAJEVO, 21 JUNI. Het vrijdag ingegane staakt-het-vuren in Bosnië is het afgelopen weekeinde vooral in Centraal-Bosnië, waar de Kroaten en de moslims elkaar bestrijden, en bij Gorazde, de door de Bosnische Serviërs belegerde moslim-enclave, geschonden. De moslim-commandant van Tuzla heeft gedreigd op grote schaal chemische wapens in te zetten als de beschietingen van Gorazde niet ophouden.

Eind vorige week leek het er even op dat de komst van acht VN-waarnemers in Gorazde een eind zou maken aan de voortdurende artilleriebombardementen van de Serviërs. Maar dit weekeinde werden de beschietingen hervat. Een van de acht VN-waarnemers, een Noor, werd zaterdag ernstig gewond toen hij in het dorp Osanica het front bezocht; een van zijn collega's, een Fin, werd licht gewond. Volgens radio-Sarajevo kwamen zaterdag acht moslim-soldaten om het leven en werden er 24 gewond bij Servische aanvallen op de stad. De Serviërs zouden inmiddels tientallen dorpen in de omgeving van de stad met de grond gelijk hebben gemaakt.

De VN hopen vandaag een voedselkonvooi in Gorazde te krijgen. De stad, waar 60.000 moslims zijn ingesloten, is sinds eind mei niet meer bevoorraad. Sindsdien hebben vliegtuigen wel voedsel gedropt boven het gebied rond de stad, maar de omvang van de moslim-enclave en het grote aantal ingesloten moslims maken doeltreffende voedselhulp vanuit de lucht onmogelijk.

De commandant van de Bosnische regeringstroepen in Tuzla, Hazim Sadic, heeft zaterdag gedreigd chemische wapens te zullen inzetten als de Serviërs hun beschietingen van Gorazde niet staken. Volgens Sadic beschikt hij in de chemische fabriek van Tuzla over genoeg “giftig chlorine” om “al het leven in bijna heel Europa te neutraliseren”.

De VN reageerden lakoniek op het dreigement. Militaire woordvoerders van de VN zeiden het dreigement niet serieus te nemen omdat de moslims in Tuzla niet beschikken over de middelen om chemische wapens af te schieten; bovendien zouden ze, anders dan Sadic wil doen geloven, geen “giftige” stoffen bezitten. De chlorine is volgens een van hen “het spul dat je in je zwembad doet”; het zou niet giftig zijn maar hooguit lichte huidirritaties veroorzaken.

Bosnische woordvoerders, onder wie president Izetbegovic, hebben in het verleden herhaaldelijk gedreigd chemische wapens in te zetten. Izetbegovic zei in Ankara over het dreigement van Sadic het gebruik van chemische wapens niet uit te sluiten als het wapenembargo tegen de moslims niet wordt opgeheven. “We zijn tegen het gebruik van chemische wapens. Maar (de Serviërs) moeten ons er niet toe dwingen.”

De Bosnische Kroaten en de moslims hebben dit weekeinde fel gevochten in de buurt van Jablanica in Centraal-Bosnië. Ook in Konjic werd gevochten; hier lanceerden de Kroaten en de Serviërs gezamenlijk een artilleriebombardement op moslim-stellingen.

In Krajina, de Kroatische gebieden die worden beheerst door de Kroatische Serviërs, heeft het afgelopen weekeinde volgens officiële cijfers 98 procent van de Serviërs zijn stem uitgebracht bij een referendum over de aansluiting van hun gebieden bij de door de Serviërs beheerste delen van Bosnië. Een overgrote meerderheid van de Serviërs wenst die aansluiting en de uitslag van het referendum staat dan ook al bij voorbaat vast. De Kroatische Serviërs willen de aansluiting op 28 juni proclameren. De Bosnische Serviërs hebben aanzienlijk minder haast: zij zijn op het ogenblik met de Kroaten in onderhandeling over de driedeling van Bosnië en zijn bevreesd dat de aansluiting van Krajina het eind kan inluiden van de toenadering tot de Kroaten. (Reuter, AP, AFP)