Politieke verwarring stijgt ten top in Azerbajdzjan

MOSKOU, 21 JUNI. Met de muitende soldaten van de 33-jarige kolonel Suret Husseinov op enkele tientallen kilometers van Baku en president Abulfaz Elçibey op de vlucht is de politieke verwarring in Azerbajdzjan dit weekeinde verder opgelopen.

Parlementsvoorzitter Geidar Alijev, de ex-communist die twee weken geleden door Elçibey werd teruggehaald naar het centrum van de macht en nu de functies van het staatshoofd waarneemt, heeft vooralnog geweigerd tegemoet te komen aan de eisen van Husseinov. De opstandelingen leider heeft dit weekeinde niet alleen het definitieve aftreden van Elçibey geëist maar ook het premierschap dan wel een post in een nog te vormen Staatsraad geclaimd. Bovendien wil hij dat voormalig president Ajaz Mutalibov, die vorig jaar onder druk van een volksoproer moest aftreden, op het politieke toneel terugkeert.

Om zijn wensen kracht bij te zetten, zouden kleine eenheden van Husseinov al tot Baku zijn doorgedrongen. Volgens de Russische televisie is het daarbij gisteren in de hoofdstad tot schermutselingen gekomen tussen zijn manschappen en troepen van het reguliere leger. In Baku is dat tot nu toe niet bevestigd.

Aanhangers van het Volksfront, de partij van Elçibey die vorig jaar bij de presidentsverkiezingen de macht in het land dacht te hebben veroverd, hebben aangekondigd zich te gereed te maken voor de strijd tegen Husseinov, nu het officiële leger daartoe niet in staat blijkt.

In een poging een doorbraak te forceren, heeft Alijev president Elçibey gisteren opgeroepen vandaag voor een speciale parlementszitting naar Baku terug te keren om de crisis langs “democratische en vreedzame weg” te helpen oplossen. Volgens Alijev kan er geen sprake van zijn dat de president onder druk van een opstand wordt afgezet. Elçibey verscheen overigens vandaag niet in Baku.

Elçibey vertoeft momenteel in zijn geboortedorp Ordubad in de enclave Nachtisjevan aan de Iraans-Armeense grens. Telefonisch contact is nagenoeg onmogelijk. Het verzoek van Alijev lijkt dan ook vooral een truc om zijn eigen machtsbasis in Baku te verstevigen. In een interview met de Russische televisie maakte Alijev gisteravond duidelijk dat Elçibey Baku donderdagnacht zonder enig overleg met hem had verlaten. Volgens Alijev was de “vlucht” van de president een wanhoopsdaad. Ook binnen het Volksfront heeft Elçibey veel van zijn krediet verspeeld met deze eigengereide actie.

Door de chaos in Baku hebben ook andere politieke concurrenten van Elçibey inmiddels hun kans schoon gezien om zich ook als redders van het vaderland aan te bieden. Zo is de radicale nationalist Etibar Mamedov, die vorige jaar de voornaamste tegenkandidaat van Elçibey was, gisteren op eigen houtje naar de opstandelingen gegaan om met Husseinov te onderhandelen.

De dreigende militaire confrontatie begint de Russische regering te verontrusten. Volgens vice-premier Sergej Sjachrai kunnen de gebeurtenissen in Azerbajdzjan niet los worden gezien van de sluipende burgeroorlogen in Georgië en het Russische gedeelte van de Kaukasus. De staatsveiligheidsdient heeft aanwijzingen, aldus Sjachrai, dat ook in Georgie en Ossetië spoedig gewapende acties zullen worden ondernomen. Doel daarbij is volgens Sjachrai om Rusland de schuld voor de instabiliteit in de regio in de schoenen te schuiven en aldus te provoceren tot interventie. In Georgië woedt nu al een jaar een oorlog tussen de afgescheiden Abchazen en Georgië, waarbij Rusland voorzichtig partij heeft gekozen voor de eerste groep. In Ossetië is een permanent etnisch conflict gaande tussen de door de Moskou gesteunde Osseten en de naburgige Ingoesjen.

    • Hubert Smeets