Mensenrechten ook randvoorwaarde voor Olympisch Comité

De mensenrechten staan internationaal onder grote druk, zoals blijkt uit de voorbeschouwingen op de conferentie in Wenen. Wat er al is bereikt sinds 1945 zal worden verdedigd door de vele coryfeeën waarop Nederland trots mag zijn - zoals Van der Stoel, Kooijmans, Van Boven, Kalshoven, Flinterman, Baehr, Schmid en anderen. Toch zal er in, maar vooral ook ná Wenen nieuw initiatief moeten worden ontplooid.

In de herfst 1993 zal worden beslist over de toewijzing van de organisatie van de Olympische Spelen in het jaar 2000. Het is slecht te verdragen als de Spelen zouden worden toegewezen aan een land dat de mensenrechten op grove wijze of vaker dan incidenteel schendt.

Het gaat natuurlijk niet aan dat één land, Nederland, tegen een speciaal land dat zich kandidaat heeft gesteld, zoals bijvoorbeeld China of Turkije, zegt dat die landen de mensenrechten ernstig schenden. Voordat echter het Internationaal Olympisch Comité over de toewijzing beslist worden door het IOC een aantal randvoorwaarden getoetst: heeft het land ervaring met grote organisaties, is er voldoende sportaccommodatie of kan deze worden gebouwd, zijn er voldoende hotels, hoe is de infrastructuur (wegen, telecommunicatie) en dergelijke. Aan dit informele rijtje kan respecteren van de mensenrechten worden toegevoegd.

Een informele norm voorkomt gezichtsverlies voor de betrokken landen en kan alleen al daarom soms veel effectiever werken.

Bij de toewijzing van de organisatie van andere grote sportevenementen, zoals de wereldkampioenschappen voetbal of atletiek, kan een soortgelijk beleid worden gepropageerd. Men moet het effect van sport niet onderschatten: Regimes die schendingen van mensenrechten tolereren zijn uiterst gevoelig voor de wereldopinie.

Dan resteren nog twee aspecten. Ten eerste de definitie van mensenrechten. Er zijn drie soorten, die niet op één hoop kunnen worden gegooid. - Martelingen, verdwijningen, politieke moorden en doodseskaders: geen land kan hardop zeggen dat zijn onderdanen dat zelf willen, geen land kan volhouden dat bezwaar daartegen uit het buitenland een onduldbare inmenging in binnenlandse aangelegenheden is. Ieder land dat lid is van de Verenigde Naties heeft bovendien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens onderschreven. Een toetsing door het IOC zal juist het vóórkomen van martelingen enzovoorts moeten voorkómen.

- Doodstraf: hoezeer men ook gekant is tegen de doodstraf, het is geen haalbare kaart om een land te verbieden de door een min of meer democratisch gekozen parlement vastgestelde zware straffen voor ernstige misdrijven ten uitvoer te brengen.

- Sociale en economische mensenrechten: Recht op vrijheid van meningsuiting, vereniging en vergadering, recht op voedsel, kleding en huisvesting, en misschien ook nog onderwijs: Ook deze toetsing zal achterwege moeten blijven, alleen al omdat het niet mogelijk is deze norm op voor het IOC hanteerdbare wijze te toetsen.

Bovendien, wie kaart het aan? Ieder die mensenrechten liefheeft. Amnesty Internationaal Nederland heeft inmiddels besloten deze zaak aan te kaarten bij Amnesty International in Londen en het Amerikaanse huis van afgevaardigden heeft stelling genomen tegen de kandidatuur van Peking. Jounalisten en hun organisaties zouden het initiatief kunnen nemen - juist jounalisten zijn vaak slachtoffer van moorden en verdwijningen. Presentatoren van televisie-rubrieken - actualiteiten en Studio Sport. Vakbondsmensen - ook vakbondsmensen lopen veel gevaar. Sporters bij hun sportbonden, sportbonden (niet alleen het NOC) bij de internationale sportbonden. Parlementariërs en hun achterban: allen.