Cremeren tot break even

De Solisten, zigeunerorkestjes of een professioneel zangkoor met zestig stemmen. Een repertoire dat uiteenloopt van het Requiem van Mozart tot "Du bist alles' van Peter Maffay. Ook "Bij ons in de Jordaan' is uit voorraad leverbaar.

De tijd dat de laatste gang in Westgaarde, een "centrum voor begraven en cremeren' in de meeste gevallen werd begeleid door het stemmig gebrachte "Waarheen leidt de weg' van Mieke Telkamp is definitief voorbij. Ook de traditionele plak cake is op zijn retour. Voor de nazit bestaat er een keuze uit verschillende koffietafels met sandwiches en kroketten. Wijn, ja zelfs champagne is op aanvraag beschikbaar. “Als het aan het einde van de middag is zitten de mensen vaak niet op koffie te wachten”, constateert Mea Venster, directeur van Westgaarde.

We zitten in haar kantoortje aan de ingang van Westgaarde, aan de uiterste westrand van Amsterdam waar de stad abrupt eindigt in de polderweilanden. Buiten schijnt de zon in het park rondom de aula's. Venster pakt de folders waarin de mogelijkheden voor muziek, de plechtigheden en de versnaperingen staan vermeld. Het rouwen emancipeert, zo blijkt. “Vroeger had je een begrafenisverzekering en werd verder alles zo'n beetje uit handen genomen. Nu is dat anders: mensen kiezen veel bewuster.” Dat betreft niet alleen de nabestaanden. Een rondleiding en voorlichting aan mensen die weten dat ze niet lang meer te leven hebben behoort in Westgaarde allang niet meer tot de uitzonderingen.

Klantgericht, kostenbewust en bedrijfsmatig: het zijn de nieuwe trefwoorden voor Westgaarde, met jaarlijks meer dan 5.000 crematies en 400 begrafenissen een van de grootste centra in Nederland. Dat kan ook niet anders, want aan de positie van Westgaarde als monopolist voor crematies in de wijde omgeving is een einde gekomen. “De uitvaartcoöperatie PC heeft sinds kort een crematorium in Zaanstad. In Amstelveen bestaan ook plannen, net als in Purmerend en Hoofddorp”, aldus Venster.

Zelfs binnen Amsterdams gemeentegrenzen groeit de concurrentie. Sinds enige jaren werden begraafplaatsen en crematoria aangelegenheden waar de zestien stadsdelen zelf over mogen beslissen. En de stadsdelen Watergraafsmeer en Amsterdam-Noord besloten dat zij naast hun bestaande begraafplaatsen wel een eigen crematorium konden gebruiken.

Een kleine rel in de lokale rouwindustrie was het gevolg. Want het aanbod is beperkt. En het stadsdeel Osdorp vreesde als rechtmatige eigenaar van Westgaarde een lelijke terugval van de inkomsten, terwijl de lasten voor een belangrijk deel vastliggen. Alleen al de 43 hectare aan grafvelden, urnentuinen en strooivelden brengen een jaarlijks terugkerende kapitaalslast van tweeëneenhalf miljoen gulden met zich mee.

De kwestie werd uiteindelijk bijgelegd in een compromis, waarbij het de nieuwkomers werd toegestaan kostendekkend te werken. “Watergraafsmeer en Noord mogen cremeren tot hun break even point. Als ze meer doen, dan moeten ze aan ons een bepaald bedrag betalen”, aldus Venster. Of het allemaal in overeenstemming is met de Europese regels voor mededinging weet ze niet, maar de vrede is in ieder geval getekend.

We wandelen door het naar bloemen geurende park naar de verlaten aula's waar een schoonmaakploeg met stofzuigers in de weer is. Tot de nieuwe openheid behoort ter afsluiting een bezoekje aan de kelder, waar drie stokers de zes manshoge verbrandingsovens bedienen. Met een lange schuif duwt de ovenbeheerder de nagloeiende resten in een asla. Inclusief naverbranden, afkoelen en vermalen, zijn lichaam en kist binnen enkele uren gereduceerd tot drie pond grijs-witte as. Daarin is de laatste jaren nog het minst veranderd. Hooguit wordt het de laatste jaren wat drukker in de kelder. Op aanvraag kan men bij de verbranding aanwezig zijn, een mogelijkheid waar Hindoestaanse nabestaanden graag gebruik van maken.